احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٥

سخن مدير

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم‌ اسلام در ميان عرب‌ها ظهور كرد اما در ابلاغ پيام و تعليم معارف آن، گسترده‌ترين و عمقى‌ترين فعاليت‌ها را ايرانيان عهده‌دار شدند. در جنوب آسيا (مركز و شمال و غرب و جنوب شبه قاره، اندونزى و ...) در تركستان و ديگر مناطق مسلمان نشين چين و شوروى، در آسياى صغير و نواحى مجاور آن در اروپا، در افريقاى شرقى و شمالى (مغرب اقصى و ...) در جزائر اقيانوس هند و در سواحل مديترانه و كرانه‌هاى اقيانوس اطلس (بخش‌هائى از اندلس و ...) و حتى در بلاد عرب هرجا خبرى از تبليغات اسلامى و اثرى از معارف اين آئين پاك بود، مبلغان و دانشوران ايران مؤثر ترين حضور را داشتند و بالنتيجه در كثيرى از اين سرزمين‌ها تمدن و فرهنگ اسلامى جامه ايرانى دربركرد و مثلا با آن‌كه در خود ايران كتاب‌هاى مهم علمى و دينى غالبا به عربى نگارش مى‌يافت، در بسيارى از نقاط نامبرده، فارسى را زبان دين و علم و معرفت شناختند و ميراث فرهنگى عظيمى كه برجا نهادند كالبد فارسى آن- در كنار روح اسلامى- كاملا محسوس و مشهود است و لغات و اصطلاحات دينى و غير دينى زيادى هم كه از فارسى به زبان هاى بومى آنان راه يافته- و پاره‌اى هنوز هست- تأييدى ديگر است بر نقش سترگ ايرانيان در اين مورد.

^^^