احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٠
٢- گسترش زبان فارسى و شعر و ادبيات آن- به ويژه در خطه پهناور مزبور- و در اين مورد شايان توجه است كه چون خطابهها و مواعظ همدانى و كليه اشعار و غالب آثار وى به فارسى بوده و همه آنها نيز با استقبال و عنايت تام مردم منطقه مواجه شده و حتى پارهاى از كتابهاى وى جزء متون درسى جاى گرفته، مجموع عوامل ياد شده، كمك زيادى به پيشرفت فارسى و فرهنگ آن در اين مرز و بوم كرده است.
كوتاه سخن، تمام فعاليتهاى پردامنه اجتماعى و دينى و فرهنگى مثمر و سازنده همدانى در اين نقطه از جهان كه با كمك نزديك به هفتصد سيد و درويش و صنعتگر و هنرمند ايرانى انجام گرفت، «محتوى و روح اسلامى» داشت و «ظرف و كالبد فارسى ايرانى». و توفيق همدانى در ايجاد ارتباط ميان اين «روح و كالبد» در كشمير به اندازهاى چشمگير بود كه خود وى «حوارى كشمير» ناميده شد و اين سرزمين به «ايران صغير» ملقب گرديد[١] و با آنكه مردم اين ناحيه ديرتر از غالب مناطق شبهقاره با زبان فارسى آشنا شدند و از مهد اين زبان- ايران- نيز دورتر بودند نويسندگان و شاعران پارسى زبان كه از ميان ايشان برخاسته بيشتر است.[٢]
امروز نيز حضور معنوى و روحانى سيد و آثار او در شبهقاره كه- عليرغم تمامى موانع- همچنان محسوس است، به حقيقت حضور فرهنگ و تمدن ايران است و اشعار فارسى متعددى كه در قسمتهاى مختلف مسجد و خانقاه وى در كشمير (بر روى ديوار و بالاى محراب و ...) توجه زيارتكنندگان را جلب مىنمايد، و آثار و اشعار فارسى وى كه در گوشه و كنار اين آب و
______________________________
(١)-
علامه اقبال لاهورى در ستايش سيد مىگويد:
|
جمله را آن شاه دريا آستين |
داد علم و صنعت و تهذيب و دين |
|
|
آفريد آن مرد ايران صغير |
با هنرهاى غريب و دلپذير |
|
(٢)- بنگريد به كتاب «تذكره شعراى كشمير» گرد آورده سيد حسام الدين راشدى كه در ٤ مجلد قطور (مشتمل بر بيش از ٢٠٠٠ صفحه) چاپ شده است.
[١]- علامه اقبال لاهورى در ستايش سيد مىگويد:
|
سألتُ حبيبى الوصلَ منه دُعابَةً |
و أعْلَمُ أنَّ الوصل ليس يكونُ |
|
|
فمَاسَ دلالًا و ابتهاجاً و قال لى |
برفقٍ مجيباً( ما سألتَ يَهُونُ) |
|
[٢]- بنگريد به كتاب« تذكره شعراى كشمير» گرد آورده سيد حسام الدين راشدى كه در ٤ مجلد قطور( مشتمل بر بيش از ٢٠٠٠ صفحه) چاپ شده است.