احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١١
خاك مشتاقان فراوان دارد دليلى است بر اين مدعا.
(ج) برخلاف كسانى كه دعوى عارف بودن و وابستگى به اهل سلوك را دستاويز بىاعتنائى به وظايف فردى، خانوادگى، اجتماعى و عبادى خويش و بهانه لا ابالىگرى و كل شدن بر جامعه مىگيرند، سيره و عملكرد سيد همدانى به عنوان يك پيشواى شريعت و طريقت در خور دقت است كه:
١- در كارهاى مفيد اقتصادى شركت فعال دارد. و با تمام ارادتى كه حكام وقت و مردم عادى به وى مىورزند- و با همه نفوذ او بر آنان- خود كار مىكند و با پيشهاى كه اختيار كرده (بافتن كلاههاى ظريف) معاش خويش را تامين مىنمايد و از اينكه زندگى او به هزينه ديگران اداره شود ابا دارد. چندانكه در هيچجا نمىبينيم هديهاى يا فتوحى از كسى بگيرد، و كليه فتوحىهائى را كه مىرسد (بعلاوه بيشتر آنچه را خود با كد يمين و عرق جبين به دست مىآورد) در راه خدا و براى كمك به خلق مىدهد.
و خوددارى از صرف فتوحىها به نفع خويش را نيز به دستور صريح پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلم) مستند مىنمايد و به مريدانش توصيه مىكند كه كسبى و هنرى فراگيرند و بدان وسيله اكل حلال كنند و اين سفارشها وقتى با عملكرد وى توام مىگردد تأثير بسزائى بر مريدان او مىگذارد چنانكه هر كس كارى در پيش مىگيرد و از تنبلى و بيكارى دورى مىجويد.
نكته ديگر در اين مورد آنكه هرچند سيد در مرحله «مصرف» معتقد به قناعت است و خود را نيز پيش از هركسى به اين صفت مىآرايد، اما در مرحله «توليد» تلاش و تكاپو را تأييد مىكند و خود به ترويج صنايع ايران در شبه قاره[١] و نيز احياء صنايع محلى منطقه (از قبيل شالبافى كشمير) قيام مىنمايد و ايجاد مؤسسات عام المنفعه[٢] و اجراى طرحهاى عمرانى و رفاهى
______________________________
(١)-
برگرديد به صفحه ١٤.
(٢)- برگرديد به صفحه ١٣.
[١]- برگرديد به صفحه ١٤.
[٢]- برگرديد به صفحه ١٣.