احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٢

متعدد (ساختن راه‌ها، حفر چاه‌ها و ...) به تشويق يا زير نظر او تحقق مى‌يابد.

٢- قبول مسئوليت زن و فرزند به وسيله سيد نيز نشان مى‌دهد كه تصوف در نظر او به معنى ترك دنيا و رهبانيت نيست. چنانكه نوشته‌هاى وى- خصوصا در قسم دوم و سوم از باب چهارم ذخيرة الملوك- تاكيدى ديگر است بر اين امر و در خلال آن مى‌توان تكاليف انسان در خانواده خويش را برمبناى فرهنگ اسلامى ايرانى سيد دريافت.

٣- اهتمام در انجام فرايض و عبادات واجب و مستحب نيز در زندگى سيد كاملا مشهود است و نوشته‌هاى او هم اعتقاد سرسخت وى در اين مورد را مسجل مى‌دارد.

٤- نظارت بر حسن اداره جامعه و كوشش براى اصلاح امور و اجراى احكام الهى در صحنه اجتماع نيز مسئوليتى است كه سيد عنايت جدى به آن داشته و در اين مورد هم تنها به نصايح نرم و ملايم اكتفا نمى‌كرده و بلكه در بسيارى جاها- خصوصا در برابر قدرتمندان- لحنى تند و تيز و آمرانه را برمى‌گزيده است. در نامه‌اى خطاب به يك شاه مى‌نويسد كه در روز قيامت «كار پادشاه و حاكم از همه سخت‌تر است زيرا كه هركسى را از احوال وى پرسند و حاكم را از احوال جهانيان خواهند پرسيد اگر در آنروز توقع عفو و غفران‌دارى از آنحضرت، امروز با بندگان او بعدل و احسان معامله كن و اين وقتى ميسر شود كه پيران رعايا را چون فرزند باشى و جوانان را چون برادر و طفلان را چون پدر و مظلومان را ناصر و ظالمانرا قامع و فاجران را فاضح و تايبان را ناصح و مطيعان را معين و در قول صادق و در عهد واثق و در نعمت شاكر و در محنت صابر و در عمل مخلص و در رفعت متواضع و در جمال پارسا.

اى عزيز! پادشاه امين و وكيل و خزانه‌دار حقست بر تو باد كه در