احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٢٦
«واقعات كشمير يا تاريخ اعظمى»[١] از محمد اعظم ديده مرى بن خير الزمان مجددى كشميرى و «تحايف الابرار يا تاريخ كبير» از حاج مسكين امرتسرى و نيز كتاب مفصلى در دو مجلد بزبان انگليسى بنام «كشير» از مرحوم حاج دكتر صوفى قابل ذكر ميباشد.
«خلاصة المناقب» و «مستورات» اهميت اساسى دارند. مؤلف خلاصة- المناقب يكى از مريدان پرشور سيد على است كه در چهارده ساله آخر زندگانى سيد با او در ارتباط كامل بوده. و براساس مشاهدات عينى خود و آنچه از خود سيد و ديگران شنيده، اين كتاب را در سال ٧٨٧ ه. در ختلان تأليف نموده است. اين اولين كتابى است كه سالى بعد از وفات سيد على در شرح احوال و مناقب او نگارش يافته است. اين كتاب اگرچه مثل «مناقب العارفين» احمد افلاكى مضامين صوفيانه و بخشهاى عارفانه دارد ولى راجع بزندگانى و فعاليتهاى گوناگون سيد هم مطالب فراوان دارد و يكى از مآخذ معتبر و اساسى است.[٢]
صاحب رساله «مستورات» بعضى مطالب را از «خلاصة المناقب» اقتباس كرده ولى مطالب تازهاى هم به روايت از اصحاب و مريدان سيد على ذكر كرده است. حيدر بدخشى يكى از اصحاب شيخ عبد اللّه برزش آبادى طوسى است[٣] كه
______________________________
(١)-
اسم كتاب «تاريخ اعظمى يا تواريخ اعظمى» است و «واقعات كشمير» نام تاريخى كتاب و
سال تأليف آن به حساب ابجد است (١١٤٨ ه.) ولى اسم تاريخى آن بيشتر شهرت دارد.
(٢)- خانم دكتر سيده اشرف بخارى با تصحيح و تحشيه اين كتاب باخذ درجه دكترا از دانشگاه پنجاب، لاهور نائل آمدهاند (١٩٦٧ م)
(٣)- در مقدمه رساله «كماليه» ذكر اين شيخ و مريدان او آمده است و يكىشان همين شيخ حيدر بدخشى (تحقيق در نظم و نثر فرقه ذهبيه با توجه باصول عقائد ابن سلسله پاياننامه دكترى اسد اللّه خاورى ١٣٣٦ ه. ش.) مشروحترين گزارش از احوال شيخ برزش آبادى در «روضات الجنان و جنات الجنان» (جلد دوم) است. سال وفات او در اين كتاب ٨٧٢ ه. ثبت شده و بر لوح مزار او ٨٦٩ ه. و قول اخير ظاهرا اشتباه است با سال وفات سيد محمد نوربخش.
[١]- اسم كتاب« تاريخ اعظمى يا تواريخ اعظمى» است و« واقعات كشمير» نام تاريخى كتاب و سال تأليف آن به حساب ابجد است( ١١٤٨ ه.) ولى اسم تاريخى آن بيشتر شهرت دارد.
[٢]- خانم دكتر سيده اشرف بخارى با تصحيح و تحشيه اين كتاب باخذ درجه دكترا از دانشگاه پنجاب، لاهور نائل آمدهاند( ١٩٦٧ م)
[٣]- در مقدمه رساله« كماليه» ذكر اين شيخ و مريدان او آمده است و يكىشان همين شيخ حيدر بدخشى( تحقيق در نظم و نثر فرقه ذهبيه با توجه باصول عقائد ابن سلسله پاياننامه دكترى اسد اللّه خاورى ١٣٣٦ ه. ش.) مشروحترين گزارش از احوال شيخ برزش آبادى در« روضات الجنان و جنات الجنان»( جلد دوم) است. سال وفات او در اين كتاب ٨٧٢ ه. ثبت شده و بر لوح مزار او ٨٦٩ ه. و قول اخير ظاهرا اشتباه است با سال وفات سيد محمد نوربخش.