شناخت سازمان تجارت جهانى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ٥٦ - تعهدات دسترسى به بازار و رفتار ملّى

تعهدات دسترسى به بازار و رفتار ملّى‌

تعهدات خاص كشورها براى گشودن بازار در بخشهاى خاص- و چگونگى اين گشودن- نتيجه مذاكرات است. تعهدات مزبور در" جداول" مى‌آيند كه در آن فهرست بخشهايى كه باز مى‌شوند و ميزان دسترسى به بازار در اين بخشها (براى مثال محدوديت بر مالكيت خارجى) و هرگونه محدوديتهاى رفتار ملى (دادن امتياز به شركتهاى داخلى و ندادن آن به شركتهاى خارجى) مشخص مى‌شود. مثلا، اگر يك دولت متعهد شود كه به بانكهاى خارجى اجازه دهد در بازار داخلى‌اش فعاليت كنند، يك تعهد دسترسى به بازار محسوب مى‌شود و اگر دولت تعداد مجوزهاى فعاليت را محدود نمايد، از آن به عنوان محدوديت دسترسى به بازار ياد مى‌شود. همچنين اگر دولت مورد نظر به بانكهاى خارجى اجازه گشايش يك شعبه دهد، در حالى كه بانكهاى داخلى مجاز به داشتن شعب متعدد باشند اين عمل به عنوان استثنائى بر اصل رفتار ملى قلمداد مى‌شود.

اين تعهدات به وضوح تعيين شده و «تثبيت» مى‌شوند و مانند تعرفه‌هاى تثبيت‌شده در تجارت كالايى تنها مى‌توانند بعد از مذاكرات با كشورهاى ذينفع اصلاح شوند.

به دليل اينكه تغيير تعهدات تثبيت‌شده بسيار دشوار است، تعهدات مزبور در واقع شرايطى را براى صادركنندگان خارجى و واردكنندگان خدمات و نيز سرمايه‌گذاران در اين بخش تضمين مى‌كنند.

خدمات دولتى به طور آشكار راه خود را خارج از موافقتنامه باز مى‌كنند و درGATS چيزى وجود ندارد كه دولت‌ها را مجبور كند صنايع خدماتى خود را خصوصى‌سازى نمايند. در واقع كلمه «خصوصى كردن» حتى در گاتس مشاهده نمى‌شود و بنابراين تجارت خدمات توسط دولت يا حتى انحصارات خصوصى را غير قانونى اعلام نمى‌كند.

مسئله «راه خود را باز كردن» يك تعهد روشن توسط دول عضو سازمان تجارت جهانى است كه اجازه مى‌دهد خدماتى كه تأمين مالى آنها دولتى است در زمينه‌هاى اصلى مسئوليت آنها عرضه شوند. خدمات دولتى در موافقتنامه به عنوان خدماتى تعريف شده‌اند كه به طور تجارى عرضه نمى‌شوند و با ساير عرضه‌كنندگان رقابتى ندارند. اين خدمات تابع نظامات گاتس نيستند و در مذاكرات نيامده‌اند و تعهدات در زمينه دسترسى به بازار و رفتار ملى (رفتار برابر با نگاه‌هاى داخلى و خارجى) در مورد آنها تسرى پيدا نمى‌كند.