دوره ها و پيشگامان بيدارى اسلامى معاصر - اراکی، محسن - الصفحة ٥٥ - فصل دوم برنامههاى انقلابى سيد جمالالدين

آدمى درمى‌آميزند كه از آن به ملكه و خلق و خوى ياد مى‌شود و پيامدها و آثارى متناسب با خود به همراه دارد.

سپس مى‌گويد:

پس از تأمل در اين اصول روشن و نگاه خردمندانه به آن‌هاست كه علت ركود و جمود فعلى مسلمانان در عين پايبندى شديد به دين خود روشن مى‌گردد ... اينك در ميان مسلمانان غالباً عامل وحدت بخشى جز عقيده صرف يعنى بدون آثار و پيامدهاى عملى وجود ندارد و علما به دليل داشتن افتخار وراثت پيامبران وظيفه داشتند كه براى احياى پيوندهاى دينى حركت كنند و از اختلاف‌هايى كه در ملك و ملت افتاده- با بهره‌گيرى از اتحاد و اتفاقى كه دين بدان فرا خوانده است- پيشگيرى نمايند و مساجد و مدارس و مكتب‌خانه‌هاى خود را محل تحقق وحدت كلمه و اتحاد خويش قرار دهند. تا هر مسجد و مدرسه‌اى پايگاهى براى دميدن روح وحدت باشد و هر كدام همچون حلقه‌اى از زنجيره‌اى باشند كه با تكان و لرزش هر طرف، طرف ديگر نيز به لرزش درآيد و تكان خورد.[١]

[١] العروة الوثقى، ج ١، ص ٣٠.