دوره ها و پيشگامان بيدارى اسلامى معاصر - اراکی، محسن - الصفحة ١٩ - پيشگفتار
اين سه مرحله را به يكديگر پيوند مىدهد و فصل مشترك آنها را تشكيل مىدهد، پيگيرى خط نهضت در آنهاست.
نويسنده محترم خود متوجه هست كه سخن گفتن از تنها اين سه رهبر نهضتهاى اسلامى به دور از دقت و بررسى و تحقيق علمى است. چه اينان يك باره و ابتدا به ساكن به عرصه نيامده و از جغرافيايى كه هيچ پيوندى با رنجها و دردهاى مردم ندارد، پيدا نشده و از سياره ديگرى وارد اين سياره نشدهاند. آقاى اراكى متوجه اين حقيقتاند و از اين رو اظهار مىدارد كه آنها فرزندان گذشته و حال اسلامند و شاگردى علما و فقهاى ديگرى را كردهاند، با اين تفاوت كه اينان از صفحات كتابها و اوراق درس و مشق فراتر رفته، قدم به واقعيتهاى جامعه گذارده و از سستى و رخوت، به سرسختى و صلابتى كه ويژگى آنها بوده است، رسيدهاند. دقيقاً به همين دليل بوده است كه دو نفر نخست به شهادت رسيدند و شخصيت سوم- آن چنان كه بارها در اين پژوهش خاطر نشان شده است- كشتى نهضت اسلامى را با پايه گذارى نخستين جمهورى اسلامى به ساحل امن و امان رسانيدند.
از همين ديدگاه همواره پويا و پيشرو است كه نويسنده به افراد متعددى اشاره مىكند كه فداكارىهاى بسيارى كردند و بركتهاى فراوانى داشتند يا به نقش آنان در حوادث مهم جهان اسلام اشاره مىكند. از جمله به" جنبش تنباكو" در آغاز قرن گذشته [هجرى