دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٧ - ٢ - ٢ تدوين آثار انتقادى و گاه مغرضانه

تكيه دارد و سرانجام، باور «رجعت» را خارج از «عقايد ضرورى مذهب اماميه» مى‌شمارد[١] و رد مى‌كند. اين كتاب، در روزگار خود، نقدهاى بسيارى برانگيخت و در جواب آن، كتاب‌هاى متعدّدى در «اثبات رجعت» نگاشته شد، از جمله: اثبات رجعت از سيد ابوالحسن حسينى قزوينى و بيدارى امت در اثبات رجعت از سيّد مهدى موسوى اصفهانى و غيبت و رجعت از شيخ مجتبى قزوينى.

٢. بررسى علمى در احاديث مهدى عليه السلام، سيد ابوالفضل برقعى قمى (ابن الرضا) (١٢٨٧- ١٣٧٠ ش)، تحرير دوم، تهران: [بى نا]، ١٣٦٨ ش، ٢٠٨ ص.

اين كتاب- كه چاپ نخست آن حدود سال ١٣٤٠ ش (١٣٨٠ ق) منتشر گرديد-، تا كنون، نقدهاى مكتوب فراوانى را برانگيخته است و نويسندگان برجسته‌اى چون:

سيّد محمّدباقر صدر، لطف اللَّه صافى، ناصر مكارم، جعفر سبحانى و مرتضى مطهرى، هر كدام در آثار مهدوى خويش در صدد پاسخگويى به برخى ديدگاه‌ها و شبهات مطرح در اين كتاب برآمده‌اند.

برقعى نيز در روش نقد، همانند شريعت سنگلچى عمل مى‌كند، با اين تفاوت كه در مباحث رجالى و محتوايى خويش، به نقد تاريخى، با تفصيل بيشترى مى‌پردازد. كتاب او با نقد روايات تولّد امام مهدى عليه السلام و نام مادر و قابله و كيفيت حمل و تولّد و رشد و... آغاز مى‌شود. فصل دوم به نقد روايات رجعت (بازگشت مردگان در آخر الزمان) اختصاص دارد. فصل سوم، نقد روايات تفسيرى در تطبيق آيات بر امام مهدى عليه السلام و ظهور و دولت اوست. فصل چهارم نيز مشتمل بر نقد روايات مربوط به پس از رحلت امام مهدى عليه السلام است. سپس چند مقاله در باب:

مهديان قبل و بعد از تولّد امام مهدى عليه السلام، مهدى در منابع اهل سنّت و مقدّمه‌اى بر

[١]. آية اللَّه حاج شيخ عبدالكريم حائرى( م ١٣٥٥ ق)، در پاسخ به استفتائى در اين باره، ضمن اشاره به اين كه‌شخصاً رجعت را قبول دارد، تصريح مى‌كند كه منكر رجعت،« منكر ضرورى مذهب» نيست( ر. ك: جريان‌ها و سازمان‌هاى مذهبى- سياسى ايران، رسول جعفريان: ص ٩٣١).