به رنگهايش تكبّر نموده بخود مى‌نازد، و بحركات و نازشهاى دمش مى‌خرامد، جماع ميكند مانند جماع خروسها، و براى آبستن نمودن با ماده خود نزديكى ميكند مانند نزديكى نرهاى پرشهوت! (در اينجا امام عليه السّلام در ابطال گفتار كسيكه گمان ميكند نزديكى طاووس اينگونه نيست مى‌فرمايد:) ٧ در آنچه راجع بجماع طاووس بيان كردم ترا به مشاهده و ديدن حواله مى‌دهم نه مانند كسيكه (گفتارش را) حواله مى‌دهد برسند ضعيف و نادرست كه اعتماد بر آن ندارد (زيرا او مى‌گويد: مى‌گويند، و من مى‌گويم برو ببين) و اگر آن طور باشد كه گمان ميكنند باينكه طاووس نر ماده‌اش را آبستن ميكند بوسيله اشكى كه از چشمهايش ريخته در اطراف پلكهايش جمع شده و ماده آن آنرا به منقار برميدارد و مى‌چشد آنگاه تخم مى‌نهد، و جماع طاووس نر از غير اشك بيرون آمده از چشم نيست، هر آينه اين گمان (نادرست) از مطاعمه كلاغ (منقار در منقار نهادن يكديگر) شگفتر نمى‌باشد (چون جماع كلاغ ديده نشده «بر سبيل مثال مى‌گويند: هذا أخفى من سفاد الغراب يعنى اين امر از جماع زاغ پنهان‌تر است» گمان دارند كه جماع آن آبى است كه در سنگدان غراب نر مى‌باشد و ماده آنرا به منقار برداشته بوسيله آن تخم مى‌نهد و جوجه مى‌آورد، منظور امام عليه السّلام اينست كه مردم چون جماع كردن كلاغ را نديده‌اند اين نوع سخنان را مى‌گويند، و اگر در باره طاووس هم آنچه از ايشان نقل شده بگويند جاى شگفتى نيست، زيرا از روى نادانى و اعتماد بر گفتار نادرست آنچه بدون برهان شنيده‌اند مى‌باشد. باز در وصف طاووس مى‌فرمايد:) ٨ تصوّر ميكنى استخوان پرهاى آن (از بسيارى سفيدى و شفّافى) ميلهايى است از نقره، و تصوّر ميكنى آنچه بر آن بالها روييده شده از قبيل دائره‌هاى شگفت‌آور و گردن بندها (به زردى و جلاء داشتن مانند) طلاى خالص است، و (به سبزى چون) تكه‌هاى زبرجد مى‌باشد، ٩ پس اگر بالش را تشبيه كنى به گلها و شكوفه‌هايى كه زمين مى‌روياند خواهى گفت: دسته گلى است كه از شكوفه هر بهارى چيده شده است، و اگر آنرا به پوشيدنيها مانند سازى (خواهى گفت:) مانند حلّه‌هايى است كه نقش و نگار در آن بكار برده‌اند، يا مانند جامه‌هاى خوش رنگ و زيباى بافت يمن، و اگر آنرا به زيورها تشبيه گردانى (خواهى گفت:) مانند نگين‌هاى رنگ به رنگ است كه در ميان نقره مزيّن بجواهر نصب شده است، ١٠ راه مى‌رود مانند خراميدن دلشاد پر ناز، و با تأمّل و دقّت بدم و بالش مى‌نگرد، و از زيبايى پيراهن و رنگهاى (گوناگون) جامه‌اش قهقه مى‌خندد، و