به قسمت دوم اضافه می‌کنیم که مفهوم وجود، مفهومی است بسیط و هر مفهوم بسیطی معلوم بالذات و مستغنی از تعریف است. اما بسیط بودنش امری واضح و روشن است و می‌توان برهان نیز بر بسیط بودنش از راه اعم بودنش اقامه کرد زیرا «وجود» از مفاهیم عامه است و به وجهی شامل مفهوم عدم نیز هست و مفهومی اعم از مفهوم وجود قابل فرض نیست و به همین دلیل مرکب نیست زیرا همان طوری که در منطق مبرهن است هر مفهوم مرکبی خواه ناخواه باید مرکب شود از دو جزء که یکی اعم از خود آن مفهوم و یکی مساوی بوده باشد، و فرض این است که اعم از مفهوم وجود امکان ندارد. و اما اینکه هر مفهوم بسیط بدیهی است، به جهت آنکه مفهوم غیر بدیهی آن مفهومی است که عارض ذهن شده باشد ولکن اجمال و ابهام داشته باشد و بایست به وسیله تجزیه و تحلیل ذهن اجزاء تشکیل دهنده وی را روشن کرد و به این وسیله ابهام و اجمال آن را رفع کرد و آن را به صورت معلوم بالتفصیل در آورد و این در مفاهیم مرکبه که اجزاء تشکیل دهنده‌ای دارد و آن اجزاء بر ذهن مجهول است معنی دارد اما مفهوم بسیط هر چه هست همان است که عارض ذهن شده و هیچ گونه ابهام و اجمالی در آن متصور نیست و بالذات از غیر خود متمیز است. در مقدمه مقاله ٨ مفصل‌تر در این باره بحث خواهد شد. علیهذا مفاهیم بسیط یا اصلا عارض ذهن نمی‌شوند و ذهن نسبت به آنها به کلی بی‌خبر است و یا آنکه عارض ذهن می‌شوند در حالی که هیچ گونه ابهام و اجمالی در کار نیست و از غیر خود متمیزند و معنای «بداهت» نیز غیر این نیست. این برهان در سایر مفاهیم عامه که مورد استفاده فلسفه واقع می‌شود نیز جاری می‌شود. در اینجا توضیح چند نکته لازم است.

الف. معنی بدیهی و معلوم بالذات بودن همین است که گفتیم، یعنی عدم ابهام و اجمال و متمیز بودن به خودی خود از غیر بدون احتیاج به تفسیر و شرح؛ و گاهی به جای کلمه «بدیهی» کلمه «فطری» استعمال می‌شود و همین معنی مقصود است و البته مانند بسیاری از اشخاص نباید اشتباه کرد و پنداشت که مفاهیم بدیهی مفاهیمی است که ذاتی نفس است و نفس از ابتدای تکوّن خود آن مفاهیم را همراه دارد. ما در مقاله ٥ ثابت کردیم که معلوم فطری به این معنی غلط و اشتباهی است که احیانا بعضی از