اصول فلسفه و روش رئالیسم ط-صدرا - علامه طباطبایی با مقدمه و پاورقی استاد مطهری - الصفحة ١٧١ - مقدمات افعال اختیاری

هرگز آینده‌ای را نمی‌تواند پیش بینی نماید.

و چون زیر بار این محالات نمی‌توان رفت باید گفت انسان مجبور است و اینکه افعال خود را «اختیاری» (بی ضرورت و بی‌علت) یا خود را در اراده خود

از مجموع آنچه تاکنون گفته شد معلوم شد که اولًا افعال صادره از انسان مانند هر ممکن‌الوجود دیگری در ذات خود به طوری است که ممکن است بشود و ممکن است نشود و در پرتو علل و مقدمات معینی است که ضرورت و وجوب پیدا می‌کند و ثانیاً فعالیتهای انسان و حیوان با فعالیتهای جمادی از قبیل سوختن آتش و جذب جاذبه و مغناطیس و غیره فرق دارد و آن فرق این است که برای فعالیتهای جمادی فقط یک راه در طبیعت تعیین شده و امکان انحراف از آن راه به جمادات داده نشده و از این رو فعالیتهای جمادی محدود و یکنواخت است ولی این محدودیت و یکنواختی از فعالیتهای حیوانی برداشته شده و میدان عملی به آنها داده شده و تعیین راه به اراده و انتخاب خود حیوان واگذار شده است و ثالثاً