یکی از چیزهایی که در کشور ما موجب شده که افراد، طالب فلسفه به زبان ساده باشند پاره‌ای از ترجمه‌های کتابهایی است که احیانا به نام فلسفه منتشر شده و نویسندگان آنها به نام فلسفه، آسمان و ریسمان کرده‌اند و هر چه خواسته‌اند به قالب زده‌اند و برخی خوانندگان پنداشته‌اند که فلسفه اروپا ساده است و حال آنکه اگر کسی کوچک‌ترین اطلاعی داشته باشد می‌داند که فلاسفه و دانشمندانی که واقعاً در خود اروپا آراء و نظریاتشان مورد احترام است کمتر کسی است که ادعا کند که از عهده فهم نظریات آنها برمی‌آید. آیا فلسفه کانت یا هگل یا هانری برگسون یا نظریه نسبیت اینشتاین یا بسیاری از نظریه‌های مهم اقتصادی و اجتماعی به همین سادگیهایی است که این ساده دلان پنداشته‌اند؟!

افکار و نظریات عالی در هر رشته‌ای خواه ناخواه دقتهایی را همراه دارد و تا انسان کوشش نکند و سطح فکر خویش را بالا نبرد موفق به درک آنها نخواهد شد.

گویند هنگامی که «ابو تمام» شاعر توانای عرب یکی از قصائد غرّای خویش را انشاء کرده بود برخی از خرده‌گیران به وی گفتند: «لم لا تقول ما یفهم؟» یعنی چرا چیزی نمی‌گویی که فهمیده شود؟ مقصودشان این بود که چرا طوری سخن نمی‌گویی که ما بفهمیم؟ ابو تمام در پاسخ گفت: «لم لا تفقهون ما یقال؟» یعنی شما چرا آنچه را گفته می‌شود نمی‌فهمید؟

اینجانب برای هر سه مقاله پاورقیهای مشروح نوشت و فقط قسمتی از اواخر مقاله ٩ که مربوط به مبحث «غایات» بود باقی ماند. راجع به آن قسمت از آن جهت که با مطالب مقالات آینده بستگی داشت بهتر آن دید که به همان اندازه که در متن بیان شده قناعت کند و البته بعداً در مقاله ١٠ و مقاله ١٤ به حد لزوم درباره آن قسمت عالی در متن و پاورقیها بحث خواهد شد.

تهران- تیر ماه ١٣٣٥ شمسی مرتضی مطهری‌