مورد بررسی قرار گرفته و چنانکه در جلد اول ملاحظه فرمودید سه مقاله از مجموع چهار مقاله آن جلد، مباحث مربوط به ادراکات بود و جلد دوم نیز که اکنون از نظر خواننده محترم می‌گذرد مربوط به همین قسمت است.

این جلد مشتمل بر دو مقاله است که یکی (مقاله ٥) تحت عنوان «پیدایش کثرت در ادراکات» و دیگری (مقاله ٦) تحت عنوان «ادراکات اعتباری» طرح شده است.

هر چند مقاله ٥ تحت عنوان «حس و عقل» طرح نشده ولی نتایجی که از مباحث حس و عقل و تجربه و تعقل انتظار می‌رود، از این مقاله گرفته می‌شود و همان طوری که خواننده محترم آگاه است مشاجره حسی و عقلی قسمت مهم مباحثات فلسفی و منطقی و علم‌النفسی جدید را تشکیل می‌دهد.

در مقاله ٥ به مطالبی بر می‌خوریم که همان طوری که مورد توجه کامل قدما نبوده، فلسفه یا منطق و علم النفس جدید نیز راهی برای آن باز نکرده، یعنی تحقیقاتی که در آن مقاله شده یک گام تازه‌ای است که در عالم فلسفه برداشته شده.

مقاله ٦ متکفل یک مبحث فلسفی نو و بی سابقه دیگری است که تا آنجا که ما اطلاع داریم برای اولین بار این مبحث در این سلسله مقالات طرح شده و آن مبحث، مربوط به تمیز و تفکیک «ادراکات حقیقی» از «ادراکات اعتباری» است و این مطلب از مطالعه خود مقاله روشن خواهد شد.

متأسفانه با آنکه یک سال است که از نشر جلد اول این کتاب می‌گذرد و اینجانب در این مدت تا سر حد امکان و تا آنجا که فرصت و فراغت اجازه می‌داد کوشش کرد که برای این دو مقاله پاورقی بنویسد و به توضیح قسمتهایی و اضافه کردن- عنداللزوم- قسمتهای دیگری بپردازد، بالاخره توفیق حاصل نشد که مقاله ٦ را به اتمام برساند.

مطابق آنچه خودم پیش بینی کردم تتمیم آن مقاله در حدود سه ماه دیگر انتشار این جلد را تأخیر می‌انداخت و من میل نداشتم که بیش از این، نشر این جلد را به تعویق بیاندازم خصوصاً با بی صبری و انتظار زیادی که خوانندگان محترم جلد اول این کتاب ابراز می‌داشتند، و از طرف دیگر تمام دوره این مقالات از طرف حضرت مؤلف دام بقائه تهیه شده و باید هر چه زودتر برای بقیه مقالات فکری کرد و در دسترس خوانندگان علاقه‌مند این کتاب گذاشت. از این روی با وجود آنکه قسمتهای باقی مانده آن مقاله مشتمل بر مسائل دقیق و حساسی بود و فی‌الجمله یاد داشتهایی‌