انسان در اسلام - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٤٩ - مراحل سه گانه كمال و نقش دين در تحصيل آن

مراحل سه گانه كمال و نقش دين در تحصيل آن

چون انسان به مرحله تجرد كامل برسد , نظام آفرينش نيز از او پيروى مى كند زيرا مطابق با اصول تشكيك , نظام هستى به سه مرحله و مقطع كلى تقسيم مى گردد :

١ - بخش طبيعت و ماده

٢ - بخش تجرد مثالى و برزخى

٣ - بخش تجرد عقلى

و اين سه بخش گسيخته از هم نبوده و در عرض يكديگر نمى باشند , بلكه در طول يكديگرند بخش طبيعت موجودى مادى بوده و بخش عالم مثال داراى تجرد برزخى و مثالى است , يعنى اگر چه از ماده مجرد است وليكن از مقدار و شكل مجرد نمى باشد , و بخش عالم عقل مجرد عقلى بوده و از مقدار و شكل نيز منزه مى باشد و انسان توان طى مراحل سه گانه را داراست [١]

[١] اصول و مبانى اى كه توانايى انسان را در طى مراتب سه گانه و كسب كمالات مادى - مثالى و عقلانى بگونه اى برهانى اثبات مى نمايد عبارت از سه اصل اصالت وجود , تشكيك در وجود و حركت اشتدادى و جوهرى است

اصل اول : اصالت وجود نه تنها مستلزم واقعى بودن جهان خارج است بلكه هستى اشياء را به عنوان واقعيتى اصيل معتبر مى داند طبق اين اصل ماهيات امورى هستند كه از حدود هستى اشياء انتزاع و دريافت مى شوند , اعتبارى دانستن ماهيات راه را براى اصول بعدى كه عبارت از تشكيك و اشتداد است همواره مى گرداند اين اصل حكمت مشاء و متعاليه را از آنچه در برخى از كلمات شيخ اشراق درباره اعتبارى بودن وجود آمده است , ممتاز مى گرداند