مديريت و فرماندهى در اسلام - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٩ - ٦- چارهجوئى در برابر حوادث پيشبينى نشده

بدان تو (اى شيطان!) بر بندگان من سلطه ندارى، همين بس كه خداوند حامى آنها است!» [١]

به هر حال از نفوذ تدريجى وسوسه‌هاى شياطين بايد بر حذر بود و پيشگيريهاى لازم را انجام داد.

٣- گفتيم در برخورد با افراد خاطى و گنهكار همچون برخورد بايك عضو شكسته و مجروح، بايد با نرمش و ملاطفت، رفتار كرد و هرگز «خشونت و شدّت عمل» را به عنوان «نخستين درمان» انتخاب ننمود، كارى كه غالباً باعث افزايش درد، و يا سرايت به عضوهاى سالم ديگر است. اميرمؤمنان على عليه السلام در فرمان تاريخى‌اش به مالك اشتر مى‌فرمايد:

«يَفْرُطُ مِنْهُمُ الزَّلَلُ، وَتَعْرُضُ لَهُمُ الْعِلَلُ وَيُؤْتَى‌ عَلى‌ ايْدِيهِمْ فِى الْعَمْدِ وَالْخَطَاءِ، فَاعْطِهِمْ مِنْ عَفْوِكَ وَصَفْحِكَ مِثْلَ الَّذِى تُحِبُّ وَتَرْضَى‌ انْ يُعْطِيَكَ اللّهُ مِنْ عَفْوِهِ وَصَفْحِهِ؛

گاه از كسانى كه تحت فرماندهى تو هستند، لغزش و خطا سر مى‌زند؛ ناراحتيهائى به آنان عارض مى‌گردد؛ از روى عمد يا اشتباه كار خلافى به دست آنها انجام مى‌گيرد؛ در اين موارد، از عفو و گذشت خود، آن مقدار به آنها عطا كن كه دوست دارى خداوند از عفوش به تو عنايت كند!» [٢]

امّا با اين حال، گاه درمانها چاره نمى‌بخشد، و راهى جز «جرّاحى و جدا كردن» عضو فاسد وجود ندارد، در اينجا نيز بايد با قاطعيّت، و در عين حال با نهايت هوشيارى در به كار گرفتن «معيارها و ضوابط اسلامى» رفتار كرد و نتيجه را به آگاهى كسانى كه تحت فرماندهى او هستند، رساند؛ تا هم حسن اعتماد آنها متزلزل نگردد، و افراد وظيفه شناس، احساس امنيّت كنند، و هم خطا كاران عاقبت كار خود را ببينند.

٤- توجّه به اين نكته مخصوصاً لازم است كه «تعصّب در نگاهدارى و حمايت از

[١]- سوره اسراء، آيه ٦٥.

[٢]- نهج البلاغه، بخش نامه‌ها و فرمانها، فرمان ٥٣.