مديريت و فرماندهى در اسلام - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٥ - شرايط تنبيه
استثنائى پيش مىآيد كه شرايط ايجاب مىكند كه در حضور جمع انجام گيرد، و يا خبر آن به گوش ديگران برسد.
٥- از مسائلى كه در مورد توبيخ و مجازات كاملًا ضرورى به نظر مىرسد، اين است كه، بايد دليل آن دقيقاً به طرف تفهيم شود؛ و هرگز به اين قناعت نشود كه او خودش مىداند كفّاره چه گناهى را مىپردازد. چه بسيار افرادى كه از اعمال سوء و تخلّفات خويش بىخبرند و يا به گفته قرآن «يَحْسَبُونَ انَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً» آن را عمل نيكى مىپندارند و يا اگر آگاهند، درجه اهمّيّت آن را نمىدانند؛ لذا تفهيم دقيق اين مسأله، براى اصلاح و تربيت، ضرورت دارد.
٦- مدير و فرمانده نبايد در توبيخ و ملامت زياده روى كند؛ زيرا گاه مىشود كه تكرار آن اثر معكوس دارد. متخلّفان را در اعمال ناپسند خود جرىتر مىكند؛ و آنان را به لجاجت وا مىدارد.
امير مؤمنان على عليه السلام فرمود:
«الافراطُ فِى المَلامَة تَشُبُّ نيرانِ اللَّجاج
زياده روى در ملامت و سرزنش، آتش عناد و لجاجت را مشتعل مىكند!» [١]
باز در جاى ديگر فرموده است:
«إِيَّاكَ أَنْ تُكَرِّرَ الْعَتَبَ فَإِنَّ ذلِكَ يُغْرِى بِالذَّنْبِ وَيَهُونُ بِاْلعَتَبِ؛
ازتوبيخ مكرّر پرهيز كن! چرا كه تكرار سرزنش، گناهكار را در اعمال ناپسندش جرى و جسور مىكند؛ به علاوه، ملامت را بىاثر مىسازد!» [٢]
اين بحث دامنه وسيعى دارد كه در اينجا به همين مقدار اكتفاء گرديد.
و در اينجا مىرسيم به پايان بحث «وظائف و مسؤوليّتهاى مديران و فرماندهان» در
[١]- بحار الانوار، ج ٧٤، ص ٢٣٠.
[٢]- غرر الحكم، جلد اول، ص ٢٧٨ چاپ ١٣٥٥ ه. ش.