مديريت و فرماندهى در اسلام - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٧ - ٦- چارهجوئى در برابر حوادث پيشبينى نشده

«رَبِّ لاتَكِلْنى‌ الى‌ نَفْسى‌ طَرْفَةَ عَيْنٍ ابَداً؛

خداوندا! مرا لحظه‌اى به خودم وامگذار!» [١]

امّا اگر انحراف و نابسامانى جنبه فردى دارد، يعنى يك عضو از اعضاى مديريّت او گرفتار انحرافى شد، رعايت اصول زير ضرورى به نظر مى‌رسد:

١- او در برخورد با چنين كسى، همچون برخورد با يك عضو مجروح و دردناك، بايد «قاطع و جدّى» و در عين حال كاملًا مهربان و صميمى باشد.

او بايد عوامل بيمارى و نارسائى را به دقّت بررسى كند، و به درمان آن بپردازد، و تنها به معالجات موضعى و مقطعى قناعت نكند.

٢- اين نكته نيز بسيار قابل دقّت است كه معمولًا طبّ پيشگيرى (بهداشت) از طبّ درمانى مؤثّرتر، كم هزينه‌تر، و به طور كلّى مفيدتر است، و ضايعات آن به مراتب، كمتر مى‌باشد.

روى اين اصل، جلوگيرى از بروز اين گونه حوادث براى يك سازمان با تدبيرهاى پيشگيرانه، بسيار اميد بخش‌تر است تا پرداختن به اصلاح بعد از بروز فساد.

براى رسيدن به اين منظور، بايد آنچنان از طريق تعليم پيگير و آموزش مستمر، به افراد نيرو و توان داد كه در برابر عوامل فساد «مصونيّت» پيدا كنند و درست همان گونه كه به هنگام بروز يك بيمارى به «واكسيناسيون» عمومى افراد مى‌پردازند و محيط بدن را براى پرورش ميكروبهاى بيمارى‌زا نامساعد مى‌كنند، به هنگام بروز يك انحراف، بايد نفرات را در برابر آن مجهّز ساخت.

امّا در اينجا، نكته بسيار ظريفى است كه مجهّز ساختن افراد در برابر نفوذ عوامل فساد نبايد به صورت «آموزش فساد» درآيد، و راه را براى كسانى كه خداى نكرده مزاج مستعدّى براى اين امور دارند، هموار سازد؛ بلكه، بى آن كه روى طرق فساد، بحث و تشريح شود، بايد راههاى پيشگيرى را تعقيب كرد هر چند اين كار خالى از

[١]- سفينة البحار، مادّه «وكل».