آموزش فلسفه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٥٨ - خلاصه

نگرش ايدئاليستي، دوگانگي ذهن و عين برداشته مي‌شود و همه پديده‌هاي عيني، پديده‌هاي ذهني روح مطلق نيز به‌شمار مي‌روند.

٤. اگوست کنت براي انديشه انسان، سه مرحله قائل بود: مرحلهٔ الهي و ديني؛ مرحلهٔ فلسفي و متافيزيکي؛ و مرحلهٔ علمي و تحققي که مرحلهٔ نهايي فکر بشر است و به چگونگي پيدايش (نه چرايي) پديده‌ها و روابط آنها با يکديگر مي‌انديشد؛ روابطي که قابل درک حسي و اثبات تجربي است و اين، نهايت چيزي است که انسان، توان شناخت واقعي آن را دارد و هر آن چيزي که قابل درک بي‌واسطهٔ حسي نباشد، علمي نخواهد بود بلکه يا از اساطير مذهبي است و يا از انديشه‌هاي فلسفي متافيزيکي.

٥. فلسفه هگل به‌واسطهٔ ضعف منطق و سستي پايه‌هاي عقلي‌اش، مورد انتقادهاي گوناگوني قرار گرفت و از‌جمله دو خط کمابيش مخالف با آن به‌صورت اگزيستانسياليسم و ماترياليسم ديالکتيک در برابر آن پديد آمد.

٦. محور اصلي اگزيستانسياليسم، اختيار انسان در ساختن خويش و رقم زدن سرنوشت خويش است. اين گرايش با انگيزهٔ الهي و به‌وسيله يک کشيش دانمارکي به‌نام کي‌يرکگارد و با تأکيد بر مسئوليت انسان در برابر خداي متعالي بنياد گرديد، ولي رفته‌رفته به‌صورت يک گرايش اومانيستي و بي‌تفاوت نسبت به دين، درآمد و امروز معروف‌ترين شاخه‌هاي آن، همان شاخهٔ الحادي سارتر است.

٧. ماترياليسم ديالکتيک به‌وسيله مارکس و انگلس به وجود آمد و جوهر آن را انکار ماوراء طبيعت و نيز حرکت تکاملي جهان ماده براساس قوانين ديالکتيک و مخصوصاً قانون تضاد و تناقض تشکيل مي‌دهد.

٨. پراگماتيسم تنها مکتب فلسفي است که به‌وسيله انديشمندان امريکايي پي‌ريزي گرديده و اساس آن را اهتمام به‌کار و ابتکار در برابر انديشه و تعقل تشکيل مي‌دهد، و حتي حقيقت را مساوي با فکري مي‌داند که در مقام عمل به‌کار آيد.

٩. معروف‌ترين چهرهٔ اين مکتب، ويليام جيمس روان‌شناس معروف است که بر