آموزش فلسفه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٩٨ - خلاصه

١. مفهوم ماهوي و مفهوم وجود، از انعکاس واقعيات خارجي در ذهن به‌دست مي‌آيند.

٢. فلاسفه در مورد مفهوم وجود، به همين اندازه اکتفا کرده‌اند که از مفاهيم عام بديهي است.

٣. در مورد مفهوم ماهوي گفته‌اند که از تجريد عوارض مشخصه به‌دست مي‌آيد و چون قابل صدق بر افراد بي‌شمار است، آن را «کلي طبيعي» ناميده‌اند که در خارج به‌صورت مخلوط با عوارض تحقق مي‌يابد و وصف کليت آن مخصوص به مفهوم ذهني آن است که عاري و خالص از عوارض مي‌باشد.

٤. دربارهٔ وجود کلي طبيعي در خارج، نظرهاي مختلفي ابراز شده و نظر محققين اين است که با وساطت وجود افراد موجود مي‌شود.

٥. دربارهٔ اين نظر، سؤال دقيقي مطرح مي‌شود که آيا وساطت افراد از قبيل وساطت در ثبوت است يا وساطت در عروض؟

٦. فلسفه پيشين تشخص ماهيت را به‌وسيله عوارض مشخصه توجيه مي‌کردند، ولي اين اشکال بر ايشان وارد بود که عوارض هم به‌عنوان ماهيات کليه، نمي‌توانند موجب تشخص ماهيت معروض گردند. تا اينکه فارابي ثابت کرد که تشخص، لازمهٔ ذاتي وجود است و هر ماهيتي در سايهٔ وجود تشخص مي‌يابد.

٧. اين نظريهٔ فارابي جوانهٔ قول به اصالت وجود بود که تدريجاً رشد کرد تا اينکه مرحوم صدر‌المتألهين مسئله اصالت وجود را به‌عنوان يکي از اصول بنيادي حکمت متعاليه مطرح ساخت. مي‌توان گفت که قبل از وي اکثر مسائل فلسفي، آهنگ اصالت ماهيت داشت.

٨. براي اينکه مبحث اصالت وجود جايگاه خودش را در ميان مسائل فلسفي بيابد و به‌صورت روشني تبيين گردد، مي‌بايست نخست به مسائلي که زمينهٔ طرح يا تبيين آن را فراهم مي‌کنند اشاره شود.