اخلاق مديريت (ج1) - واثقی، قاسم - الصفحة ٨٨
آن نيز كار آسانى نيست. برخى از اسباب و انگيزههاى تملّق و چاپلوسى عبارتند از:
١- رياستطلبى جاذبه ظاهرى جاه و مقام، سبب آلودگى به رذيله چاپلوسى مىشود و افراد رياستطلب، براى حفظ مقام خويش يا رسيدن به مقامى برتر، تن به تملّق مىدهند.
رياستطلب هم از فرادست و هم از فرودستان خويش، تملق مىكشد؛ او نزد فرادست خود به اين دليل چاپلوسى مىكند كه او را در پستش ابقا كند يا به مقام بالاتر منصوب نمايد و تملق فرودستان را مىگويد تا او را در رسيدن به جاه و مقام يا حفظ آن همراهى كنند. امام خمينى قدس سره در اين باره مىنويسد:
كسانى كه پولپرست و مال دوست هستند، خاضع پيش ارباب ثروت هستند و از آنها تملّق گويند و فروتنى از آنها نمايند و كسانى كه طالب رياست و احترامات صوريه هستند، از مريدان، تملّقها گويند و فروتنىها نمايند، قلوب آنها را با هر ترتيبى هست جلب كنند و همينطور اين چرخ به طريق «دور و تسلسل» مىچرخد؛ زيردستان از ارباب رياسات و طالبان رياست از زيردستان فرومايه تملّق گويند جز آنها كه در طرفين قضيه به رياضات نفسانيه، تربيتِ خود كنند و طالب رضاى حقاند و دنيا و زخارف آن، آنها را نلرزانده، در رياست، طالب حق باشند و در مرئوسيت، حقجو و حقخواه باشند. «١» ٢- ضعف ايمان مؤمنان، كه از انديشه سالم و ايمان و اعتقاد صحيح برخوردارند، به رذيله چاپلوسى آلوده نمىگردند، چرا كه به خوبى دريافتهاند همه نعمتها در دايره اراده الهى است و بدون مشيت او كسى به چيزى نمىرسد؛ «قُلِ اللَّهُمِّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِى الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ انَّكَ عَلى كُلِّ شَىْءً قَديرٌ» «٢»