رگشناسى - ابن سينا - الصفحة ٢٧ - فصل پنجم

نبض گرم‌ [١] خوانند، و هر گاه كه‌ [٢] سردتر آيد آن را [٣] نبض سرد خوانند، و ميان ميان را معتدل‌ [٤].

[و] امّا باب نرمى و سختى هر گاه كه پوست رگ بدست اندر شكننده نرم آيد [٥]- بوقت گرفتن، آن را نبض نرم خوانند؛ و چون سخت آيد چنانكه رود كشيده‌ [٦]، آن را سخت خوانند، و بتازى صلب‌ [٧]؛ و ميان ميان را معتدل خوانند [٨].

و امّا باب پرى- و تهى هر گاه كه‌ [٩] دست اندر رگ چنان بيند [١٠] كه چيزى آكنده بود، آن را [١١] نبض پر خوانند، و هر گاه چنان بيند كه مشكى‌ [١٢] تهى، و اندر

[١] - بى: گرم- د.

[٢] - بى: كه- آ.

[٣] - بى: آن را- آ- ب- ج.

[٤] - بى: معتدل- آ- د.

[٥] - نرم آيد اندر شكند (ظ: اندر شكننده)- آ- د.

[٦] - زود كشنده- آ،- زود كشيده- ج.- و باشد كه نيز نبض صلب و متواتر كه اندر باب ديگر ياد كرده‌اند مشتبه گردد، و فرق ميان هر دو آنست كه نبض متواتر اگر چه نرم باشد كشيده باشد همچون زه كمان و بهيچ وجه از قوّت انگشت فرو ننشيند، و صلب اگر چه بانگشت باز كوشد از قوّت انگشت لختى فرو نشيند (ذخيره خوارزمشاهى).

[٧] - بى: و بتازى صلب- آ- د.

[٨] - بى: خوانند- ب- ج.

[٩] - بى: كه- ج.

[١٠] - بينيد- آ،- بلند- ب.

[١١] - آكنده اين را- ب،- آكنده اين نبض را- ج. آكنده يعنى: بر ممتلى.

[١٢] - چنان بود چون مشك- آ،- كه چنان بود چون مشك- د.