زندگاني جواد الائمه حضرت محمد بن على(ع) - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٣٢ - به سوى بغداد
شخص محرم باز مصرّ بر صيد است يا پشيمان؟
در شب شكار كرده يا در روز؟
محرم براى حج بوده يا عمره؟ [١]
يحيى بن اكثم شگفت زده شد و آثار درماندگى و عجز در چهرهاش نمايان گشت و چنان به لكنت افتاد كه حاضران حيرت و واماندگى او را در جواب دريافتند. مأمون گفت: سپاس خدا را بر اين نعمت و توفيقى كه در رأى و نظرم ارزانى فرمود. آنگاه رو به خويشانش كرد و پرسيد: حال آنچه را كه انكار مىكرديد، دانستيد؟! سپس به امام جواد نگريست و گفت: اى ابو جعفر آيا خواستگارى مىكنى؟ امام فرمود: آرى. مأمون گفت: فدايت شوم براى خود خواستگارى كن كه من تو را براى خويش پسنديدم و دخترم ام الفضل را بر خلاف ميل عدهاى، به همسرى تو در مىآورم.
ابو جعفر عليه السلام فرمود: سپاس خداى را به عنوان اقرار به نعمتى كه ارزانى فرموده و جز خدا معبودى شايسته نيست به عنوان اخلاص براى
[١] - در قسمتهاى زير مىتوان عمق توانايى و قدرت امام جواد را در تجزيه سؤال مشاهده كرد. در گذشته مىگفتند: تجزيه (تشقيق) سؤال نيمى از جواب است. بعلاوه اين عمل نشانگر بداهت خاطر و ذكاوت كم نظير آنحضرت است كه تمام جوانب مسأله را در خود فرا مىگيرد. بدين ترتيب هر سؤال دو قسمتى امام در سؤال قبل و بعد خود ضرب مىشود زيرا مثلًا وقتى امام عليه السلام مىپرسد: اگر قتل در حل واقع شده باشد، دو حالت دارد يا محرم عالم بوده و يا جاهل. همچنين قتلى كه در حرم اتفاق افتاده به نوبه خود به دو قسمت بخش مىشود: يا محرم عالم بوده و يا جاهل.