تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٢ - تفسير بتخانهاى در چهره مسجد!

عامل زوال و فناست.

و از آنجا كه گروه منافقان هم به خويشتن ستم مى‌كنند و هم به جامعه، در آخر آيه مى‌فرمايد" خداوند ظالمان را هدايت نمى‌كند" (وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ‌).

همانگونه كه بارها گفته‌ايم هدايت الهى يعنى فراهم ساختن مقدمات براى رسيدن به مقصد، تنها شامل حال گروهى مى‌شود كه شايستگى و استحقاق و آمادگى آن را داشته باشند، اما ظالمانى كه از اين شايستگى دورند هرگز مشمول چنين لطفى نخواهند بود زيرا خداوند حكيم است و مشيت و اراده‌اش روى حساب.

*** در آخرين آيه اشاره به لجاجت و سرسختى منافقان كرده، مى‌گويد آنها چنان در كار خود سرسختند و در نفاق سرگردان، و در تاريكى و ظلمت كفر حيرانند كه حتى" بنائى را كه خودشان برپا كردند همواره به عنوان يك عامل شك و ترديد، يا يك نتيجه شك و ترديد، در قلوب آنها باقى ميماند، مگر اينكه دلهاى آنها قطعه قطعه شود و بميرند" (لا يَزالُ بُنْيانُهُمُ الَّذِي بَنَوْا رِيبَةً فِي قُلُوبِهِمْ إِلَّا أَنْ تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ‌).

آنها در يك حالت حيرت و سرگردانى دائم بسر مى‌برند، و اين كانون نفاق و مسجد ضرارى كه برپا كرده بودند به صورت يك عامل لجاجت و ترديد در روح آنها هم چنان باقى مى‌ماند، هر چند آن بنا را پيامبر ص بسوزاند و ويران كند، اما گويى نقش آن از دل پر ترديدشان زائل نمى‌گردد.

و در آخر آيه مى‌گويد" و خداوند دانا و حكيم است" (وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ‌).

اگر به پيامبرش دستور مبارزه و در هم كوبيدن چنين بناى ظاهرا حق به- جانبى را داد به خاطر آگاهى از نيات سوء بنا كنندگان و باطن و حقيقت اين بنا بود اين دستور عين حكمت و بر طبق مصلحت و صلاح حال جامعه اسلامى صادر شد