معنا است، و آن عبارت است از علم به حوادث قبل از اينكه حادث شوند، و معلوم است كه حوادث تنها همين پنج امر مذكور در روايات نيست، بلكه خود آيه دلالت بر مصاديق ديگرى نيز دارد.

و نيز در كتاب نامبرده است كه خطيب در كتاب تاريخ خود به سند ضعيفى از ابن عمر نقل كرده كه گفت: رسول خدا ٦ فرمود: هيچ زراعتى بر روى زمين و هيچ ميوه‌اى بر درخت نيست مگر اينكه بر آن نوشته شده است: بسم اللَّه الرحمن الرحيم- اين رزق فلان ابن فلان است آن گاه استدلال فرمود به آيه‌(وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فِي ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ).[١] مؤلف: اين روايت علاوه بر اينكه سندش ضعيف است، مضمونش نيز با مضمونى كه آيه دارد درست منطبق نيست.

و در تفسير عياشى از ابى الربيع شامى روايت شده كه گفت: از امام صادق (ع) از معناى جمله‌( وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها) ...(إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ ) سؤال كردم فرمود: مقصود از ورقه جنين ناتمامى است كه سقط شود، و مقصود از حبه ، فرزند و مراد از(ظُلُماتِ الْأَرْضِ) رحم مادران است و رطب نيز به معناى فرزندى است كه زنده بدنيا آيد، و يابس كودكى است كه رحم، آن را سقط كند، و همه اينها در كتاب مبين است.[٢] مؤلف: اين روايت را كلينى و صدوق نيز از ابى الربيع، از آن جناب نقل كرده‌اند.

قمى هم آن را بدون ذكر سند نقل كرده، و ليكن روايت بر ظاهر آيه منطبق نمى‌شود.[٣] نظير اين روايت، روايت ديگرى است كه عياشى آن را از حسين بن خالد از ابى الحسن (ع) نقل كرده است.[٤] در مجمع البيان در ذيل آيه‌(قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلى‌ أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ) گفته است: مراد از آن سلاطين ستمكار و مقصود از عذاب از پائين غلامان بد رفتار و هر كسى است كه در او خيرى نباشد، آن گاه گفته است: اين معنا از امام ابى عبد اللَّه (ع)

[١] الدر المنثور ج ٣ ص ١٥

[٢] تفسير عياشى ج ١ ص ٣٦١

[٣] تفسير قمى ج ١ ص ٢٠٣ و كافى ج ٨ ص ٢٠٨ ح ٣٤٩ و معانى الاخبار ص ٢١٥

[٤] تفسير عياشى ج ١ ص ٣٦١