جواب: قرآن كريم در خصوص اينگونه موجودات تعبير به حشر نفرموده، و ليكن چنين فرموده است:(يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ)[١] و نيز فرموده:(وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ)[٢] و نيز فرموده:

(وَ جُمِعَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ)[٣] و نيز فرموده:(إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنْتُمْ لَها وارِدُونَ، لَوْ كانَ هؤُلاءِ آلِهَةً ما وَرَدُوها)[٤] علاوه بر اينكه از آيه شريفه‌(إِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما كانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ)[٥] و آيه‌(ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ)[٦] و همچنين از آيات ديگرى استفاده مى‌شود كه: تنها ملاك حشر مساله فصل خصومت در بين آنان و احقاق حق است كه در آن اختلاف دارند.

و مرجع همه اين آيات به دو كلمه است، و آن انعام نيكوكار و انتقام از ظالم است، هم چنان كه در آيه‌(إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ مُنْتَقِمُونَ)[٧] و آيه‌

[١] روزى كه آسمان و زمين به آسمان و زمين ديگرى تبديل و همه براى خداى واحد قهار ظاهر مى‌شوند. سوره ابراهيم آيه ٤٨

[٢] و در روز قيامت زمين همه‌اش در قبضه قدرت او و آسمانها پيچيده در دست او است. سوره زمر آيه ٦٧

[٣] زمانى كه مهر و ماه جمع مى‌شود. سوره قيامت آيه ٩

[٤] به درستى كه شما و آن خدايانى كه به غير پروردگار مى‌پرستيديد همه آتش‌گيره جهنميد و همه در آينده در آن آتشيد، اگر اين خدايان راستى خدا بودند در آتش نمى‌شدند. سوره انبيا آيه ٩٩

[٥] به درستى كه پروردگارت در روز قيامت در ميان آنان و راجع به آنچه كه در آن اختلاف مى‌كردند حكم خواهد كرد. سوره سجده آيه ٢٥

[٦] پس از آن بازگشت همه شما بسوى من است، و من در بين شما و در آنچه كه بر سر آن اختلاف مى‌كرديد حكم خواهم كرد. سوره آل عمران آيه ٥٥

[٧] به درستى كه ما از مجرمين انتقام خواهيم گرفت. سوره سجده آيه ٢٢