حکمت نامه كودک - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٧٨
الف ـ نظريه نيروى اضافى
بر اساس اين نظريه، هرگاه انرژى بدن از حدّ متعادل، بيشتر شود و اُرگانيسم (سازواره زيستى) ، افزايش انرژى در خود احساس كند ، در بازى جلوه گر مى شود . اين نظريه، نمى تواند بازى هاى آرام و رمزآلود كودكان را كه به جُنب و جوش نياز ندارد، توجيه نمايد. [١]
ب ـ نظريه تنش زدايى (رفع خستگى و تجديد نيرو)
بر اساس اين نظريه كه بازى ، نيروى مصرف شده را بار ديگر برمى گردانَد ، يعنى اين كه تن آدمى، پس از مدّتى كار و فعّاليت خسته كننده، به نوعى فعّاليت كه بتوان به وسيله آن تنش را زدود ، يعنى به بازى نياز دارد . بنا بر اين، نياز به بازى ، هنگامى هويدا مى شود كه نيروى جسم به پايين ترين ميزان خود رسيده باشد، نه هنگامى كه انرژى اضافى دارد . اين نظريه كه توسّط شالر و موريس لازاروس [٢] ارائه شده است نيز، بازى هايى را كه پس از استراحت كاملِ كودك انجام مى شوند، تبيين نمى كند .
ج ـ نظريه تجديد تكاملى
براساس اين نظريه كه توسّط استانلى هال [٣] مطرح شده، كودكان در بازى هاى خود، صحنه ها و فعّاليت هاى نياكان خويش را كه بر حسب نياز زندگى آنان توليد شده است ، تجديد مى كنند . براى مثال، كودك در بازى هايى مانند ماهيگيرى ، قايقرانى ، شكار و . . . فرايند زندگى نياكان غارنشين خود را تكرار مى كند .
[١] اين نظريه را به اسپنسر (Spencer) و شالر (Schaller) نسبت داده اند .[٢] M . Lazarus .[٣] S . Hall.