«آيا كسى همراه تو هست ؟» . گفت : نه . به وى فرمود : «تنها نمان و از آن جا تغيير مكان ده ؛ زيرا وقتى انسان تنها باشد ، شيطان ، بيشترين جرئت را بر او پيدا مى كند» . [١] در اين روايت ، روش «تغيير مكان» و تبديل خلوت به جَلوت ، سفارش شده است .

گام سوم

امّا گاهى وقت هاست كه خلوت هاى ناخواسته پيش مى آيد و امكان تبديل آن به حضور مردم نيست . در اين جا چه بايد كرد ؟ يكى از مؤثّرترين اقدامات ، اين است كه انسان ، خود را در محضر ناظران ناپيدا ببيند . حضورهاى ناپيدا ، انواعى دارند كه در مباحث پيشين به آنها اشاره شد و مهم ترين آنها ، ياد خداوند است . امام صادق عليه السلام مى فرمايد : هر چند من خلوت را خوش نمى دارم ؛ ولى اگر تنها ماندن ، ناچارى است ، اشكالى ندارد ؛ امّا خدا را بسيار ياد كنيد . [٢] خداوند به حضرت عيسى٧ سفارش كرده كه وقتى با گناه خلوت كردى ، مرا فراموش نكن [٣] و هنگام خلوت ، مرا بسيار ياد كن . [٤] جالبْ اين كه در اين روايات ، صحبت از «ياد كردن» نيست ؛ بلكه صحبت از «فراوان ياد كردن» است . انسان ، همواره بايد به ياد خدا باشد ؛ ولى هنگام خلوت ، چون خطر افزايش مى يابد ، ياد خدا نيز بايد افزايش يابد تا بتواند خطر خلوت را دفع كند .

[١] الكافى ، ج ٦ ، ص ٥٣٤ و ٥٣٣ .[٢] الكافى ، ج ٦ ، ص ٥٣٣ .[٣] امام صادق عليه السلام مى فرمايد : «يكى از موعظه هاى خداوند به عيسى بن مريم اين بود كه :اى عيسى ! ... هنگام خلوت كردن با گناه ، ياد مرا فراموش نكن» . (الأمالى ، صدوق ، ص ٦١٠ ، ح ٨٤٢ ؛ بحار الأنوار ، ج ١٤ ، ص ٢٩٤)[٤] بحار الأنوار ، ج ١٤ ، ص ٢٩٨ .