غنچه هاي شرم - پسنديده، عباس - الصفحة ٩٦
١ . يكى از مسائل قابل بررسى ، رابطه ميان كم رويى و دانش آموزى است . ميان كم رويى و دانش ، رابطه معكوس وجود دارد . فرد كم رو ، بهره چندانى از دانش نخواهد بُرد [١] . امام صادق عليه السلام فرموده است : هر كه كم رو باشد ، دانش او اندك مى شود . [٢] دانش آموزى ، همراه با نوعى تلخى است چرا كه فرد ، عملاً مى پذيرد كه «نمى داند» و لذا پاى درس كس ديگرى كه «استاد» ناميده مى شود ، زانو مى زند و بدين وسيله اعلام مى كند كه او بيش از وى مى داند و مى فهمد . بنا بر اين ، كسى كه بخواهد اهل دانش گردد ، بايد اين پيام هاى نه چندان بزرگ و مهم را بپذيرد . كسى كه نتواند اين مسئله را براى خود حل كند ، به جهت كم رويى و شرم از مردم ، از آموختن دانش ، منصرف مى گردد . كسى كه چيزى را نمى داند ، بايد آن را فراگيرد و نگذارد شرم از مردم ، مانع گردد . امام على عليه السلام مى فرمايد : كسى كه چيزى را نمى داند ، از آموختن آن شرم نكند . [٣] اين امر ، در ميان افردى كه سن وسالى از آنان گذشته ، از فراوانى بيشترى برخوردار است . افراد سالخورده ، از اعتبار و احترام بيشترى نزد مردم برخوردارند و همين ، سبب مى گردد كه فرايند آموختن ، نزد آنان ، قبيح جلوه كند و آن را موجب تحقير و توهين به خود دانسته ، از آن دست بكشند . رسول خدا با در نظر گرفتن اين حقيقت ، مى فرمايد : شخص سالخورده از آموختن دانش شرم نكند ، همان گونه كه از خوردن نان ، شرم نمى كند . [٤]
[١] ر . ك : علم و حكمت در قرآن و حديث ، ج ١ ، ص ٢٣٧ «تكبّر» .[٢] الكافى ج ٢ ، ص ١٠٦ ؛ سنن الدارمى ، ج ١ ، ص ١٣٧ .[٣] نهج البلاغه ، حكمت ٨٢ ؛ الإرشاد ، مفيد ، ج ١ ، ص ٢٩٧ .[٤] الفردوس ، ج ٥ ، ص ٧٣ (ح ٧٤٩٤) .