غنچه هاي شرم - پسنديده، عباس - الصفحة ١١٥
فصل يكم : ماهيت بى حيايى
تعريف بى حيايى
در بى حيايى همانند حيا ، هم نظارت وجود دارد و هم صحبت از فعل قبيح است ، بر خلاف كم رويى كه در آن ، صحبت از فعل نيك بود . تنها فرقى كه حيا و بى حيايى دارند ، اين است كه فرد بى حيا ، از انجام دادن فعل قبيح ، شرم نمى كند . بنا بر اين ، بى حيايى ، يعنى مبادرت به كار قبيح در حضور ديگران ، بدون هيچ گونه نگرانى . برخى افراد ، هيچ باكى ندارند كه مردم ، آنان را در حال بدكارگى ببينند . [١] اينان ، افراد بى حيايى هستند كه اگر در حال گناه ديده شوند ، هيچ گونه تأثّر قلبى ـ شبيه آنچه در حيا گفته شد ـ پيدا نمى كنند . فرد بى حيا ، براى حضور ديگران ، هيچ ارزشى قائل نيست و نظارت آنان ، او را از انجام دادن كار قبيح ، باز نمى دارد . به بيان ديگر ، تفاوت ميان حيا و بى حيايى ، در عنصر بازدارندگى است . در حيا ، فرد به جهت حضور و نظارت ديگرن ، از انجام دادن كار قبيح ، بازداشته مى شود ؛ امّا در بى حيايى ، هيچ گونه بازدارندگى اى
[١] امام على عليه السلام مى فرمايد : «بدترينِ مردم ، كسى است كه باكى ندارد مردم ، او را در حال انجام دادن كار زشت ببينند» . (غررالحكم ودررالكلم ، ح ٥٧٠٢ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص ٢٩٥ ، ح ٥٢٧٧)[٢] در فرهنگ اسلام ، ميان كرامت نفس و ضدّ ارزش ها رابطه معكوس وجود دارد . اگر كرامت نفس وجود داشته باشد ، همه قبيح ها نزد فرد ، خوار و پست مى گردد (ر . ك : ميزان الحكمة ، ج ٣ ، ص ٢٦٨٣ / الكرم) .[٣] غررالحكم ودررالكلم ، ح ١٠٥٣ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص ٤٣ .