آشنایی با ابواب فقه - نوری، محمد اسماعیل - الصفحة ٢٦ - ٨- دوره تدقیق و ژرف اندیشی در مباحث فقهی

مباحث مى باشد.[١]

٧ ـ دوره رشد و تكامل

ايـن دوره از زمان علاّمه وحيد بهبهانى (١١١٧ـ١٢٠٨ه‌ . ق) آغاز و تا زمان مرحوم شيخ مرتضى انـصـارى (١٢١٤ـ١٢٨١ه‌ . ق) ادامـه يـافـت . جـهـان اسـلام در طـول ايـن چـنـد سـال ، شـاهـد جـنـبـش فـقـهـى تـكـامـل يـافـتـه بـود. در ايـن دوره ، مسائل گوناگون فقهى در همه ابعاد مطرح شد. از آن جا كه فقهاى اين دوره به مرتبه والايى از تـحـقـيـق و اسـتـدلال دسـت يـافـتـه بـودنـد، فقه شيعه را به اوج شكوفايى خود رساندند. دليل شكوفايى فقه در اين دوره اين است كه :

اولاً، فـقـهـاى ايـن دوره مـسـائل مـوجـود و فـروع آن را بـه شكل شايسته اى مورد نقد و بررسى قرار دادند.

ثـانـيـاً، در هـر مـسـاءله اى ، دلايـل اجـتـهـادى آن را مـورد نـظـر داشـتـنـد. از ايـن رو، اقوال فقهاى پيشين را ملاحظه و مورد نقد و بررسى قرار دادند.

هـمـه مـحـاسـنـى كـه در دوره هـاى پيشين از آن بهره داشتند، در اين دوره جمع آمده بود و اين مرحله تاءثير عميقى در پيشرفت فقه اسلامى گذاشت .

در صـدر فـقـهـاى ايـن دوره ، اسـتـاد بـزرگ ، مـحـمـد بـاقـر بـن مـحـمـد اكـمـل ، مـعـروف به (وحيد بهبهانى) است كه محور اصلى اين جهش فكرى بود. علاوه بر آن ، ايـشـان در مـقـابل اخبارى گرى ، كه در آن زمان رواج يافته بود، ايستاد و در دفاع از اجتهاد با مبارزه پى گير، اخباريان را شكست داد.

فـقـهاى ممتاز پس از ايشان عبارتند از: سيد مهدى بحرالعلوم ، شيخ جعفر كاشف الغطاء، ميرزاى قمى ، ملاّ مهدى نراقى و شيخ محمد حسن صاحب جواهر الكلام .[٢]

٨ ـ دوره تدقيق و ژرف انديشى در مباحث فقهى

ايـن مـرحـله از زمـان شـيـخ انـصـارى (١٢١٤ـ١٢٨١ه‌ . ق) آغـاز و تـا زمـان آخـونـد

[١] ادوار فقه و كيفيت بيان آن ، ص ٥٤ ـ ٥٦.

[٢] ر.ك . بـه : ادوار فـقـه ، ص ٥٦ ـ ٦٠، ادوار اجـتـهـاد، ص ٢٩١ـ٣٧٥؛ آشنايى با علوم اسلامى (فقه) ص ٧٨ـ٨٤.