آشنایی با ابواب فقه - نوری، محمد اسماعیل - الصفحة ١٣٢ - اقسام فرائض

اقسام فرائض

فرائض شش قسم است و صاحبان آن ها چهارده طايفه اند. فرائض شش گانه عبارت است از:

اول . نـصف [١٢] كه صاحبان آن سه گروهند: ١ـ يگانه دختر ميّت كه برادر نداشته باشد؛ ٢ـ يـگـانـه خـواهـر (پـدر و مادرى يا پدرى) كه برادر نداشته باشد؛ ٣ـ شوهر در صورتى كه همسر متوفّاى او فرزند نداشته باشد.

دوم . رُبع [١٤] و صاحبان آن عبارتند از: ١ـ شوهرى كه زن متوفّايش فرزند داشته باشد؛ ٢ـ زنى كه شوهر متوفّايش بى فرزند باشد.

سوم . ثُمن [١٨] از آن زنى است كه شوهر متوفّايش فرزند داشته باشد.

چهارم . ثُلث [١٣]، صاحبان آن عبارتند از: ١ـ مادر در صورتى كه ميّت ، فرزند و فرزندزاده و بـرادران مـتـعـدد نـداشـتـه بـاشـد؛ ٢ـ بـرادران يا خواهران مادرى ميّت ، در صورتى كه متعدّد باشند.

پـنجم . ثُلُثان [٢٣] و صاحبان آن عبارتند از: ١ـ دو دختر يا بيش از آن ، در صورتى كه ميّت پـسـر نـداشـتـه بـاشـد؛ ٢ـ دو خواهر پدر و مادرى يا بيش از آن در صورتى كه برادر پدر و مـادرى نـداشـتـه بـاشـنـد؛ ٣ـ دو خـواهـر پـدرى و يا بيش از آن ، در صورتى كه برادر پدرى نداشته باشند.

شـشـم . سـُدُس [١٦] كـه صـاحبان آن سه گروهند: ١ـ پدر، در صورتى كه ميّت داراى فرزند باشد؛ ٢ـ مادر، در صورتى كه ميّت فرزند و يا چند برادر و يا خواهر داشته باشد؛ ٣ـ برادر يا خواهر مادرى ، در صورتى كه متعدّد نباشند.

غـيـر از مـوارد مـذكـور، بـقيه وارثان ميّت ، كه سهم ارث آنان در قرآن كريم مشخص نشده است ، (وارث بالقرابة) ناميده مى شوند.[١]

[١] ر.ك . به : تحرير الوسيله ، ج ٢، ص ٣٧٤.