آشنایی با ابواب فقه - نوری، محمد اسماعیل - الصفحة ١٣ - مفهوم «فقه»

درس اول

عـلم فـقـه

يـكـى از گسترده ترين علوم اسلامى است كه تاريخ آن از ديگر علوم اسلامى قديمى تر مى باشد و در همه زمان ها تحصيل و تدريس مى شده است .

مفهوم (فقه)

(فـقه) در لغت ، به معناى دانستن و فهميدن است ، [١] به معناى درك كردن چيزهاى مخفى نـيـز آمـده .[٢] راغـب در مـفردات ، آن را پى بردن از معلومات حاضر به معلومات غايب معنا كرده است .[٣]

كـلمـه (فـقـه) در قـرآن كـريـم ، بـه مـعـنـاى تـدبـّر، تـعـمّق و فهم عميق به كار رفته است .[٤]

چنان كه در آيه اى مى خوانيم :

( فـَلَوْلا نـَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهوُا فِى الدّينِ وَ لِيُنْذِروُا قَوْمَهُمْ اِذَا رَجَعوُا اِلَيهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ ) [٥]

چـرا از هـر گـروهـى از آنان طايفه اى كوچ نمى كند تا در دين (و معارف و احكام اسلام) آگاهى يـابـنـد و بـه هـنـگـام بـازگـشت به سوى قوم خود، آن ها را بيم دهد؟ شايد (از مخالفت فرمان پروردگار) بترسند و خوددارى كنند.

[١] ر. ك به : صحاح اللّغة ، جوهرى ؛ قاموس المحيط، فيروزآبادى ؛ معجم مقاييس اللغة ، ابن فارس ، واژه فقه .

[٢] ر.ك . به : موسوعة جمال عبدالناصر فى الفقه الاسلامى ، ج ١، ص ٩.

[٣] مفردات الفاظ القرآن ، راغب اصفهانى ، واژه (فقه) .

[٤] ر.ك . بـه : سـوره هـاى مـنـافـقون (٦٣)، آيات ٣ و ٧؛ انعام (٦)، آيات ٦٥ و ٩٨؛ اسراء (١٧)، آيات ٤٤ و ٤٦.

[٥] توبه (٩)، آيه ١٢٢.