آشنایی با ابواب فقه - نوری، محمد اسماعیل - الصفحة ١٠٥ - ب – مبارات

زن و شـوهـر بـه مـنـزله لباس همديگرند: (هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ و اَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ) [١] و با طلاق ، آن لباس كنده مى شود. از اين نظر، تعبير به (خُلع) شده است .[٢]

زنـى كـه دوسـت نـدارد بـا شوهرش زندگى كند و بيم آن مى رود كه ادامه زندگى مشترك آنان عـواقـب بدى داشته باشد، مى تواند مهر خود يا مال ديگرى را به او ببخشد تا طلاقش دهد. اين را (طلاق خُلع) گويند.

در طـلاق خـُلع ، هـمـيـن كـه مـرد طـلاق داد حـقّ رجـوع نـدارد، مـگـر ايـن كـه زن بـخـواهـد آنـچـه را بذل كرده پس بگيرد. در اين صورت ، شوهر نيز حق رجوع پيدا مى كند.

طـلاق خـلع ايـقـاع اسـت ، ولى از ايـن نـظـر كـه اجـراى صـيـغـه آن احـتـيـاج بـه دو طـرف دارد (بذل از طرف زن و طلاق از طرف شوهر)، شبيه عقد است .[٣]

ب ـ مبارات

(مـبارئة) و (مباراة) مصدر باب مفاعله ، به معناى جدا شدن از يكديگر است .[٤] هر گـاه زن و شـوهـر يـكـديـگـر را نـخـواهـنـد و زن مـهـر خـود يـا مال ديگرى را به مرد ببخشد كه او را طلاق دهد، اين را (طلاق مبارات) مى نامند.

در طـلاق مـبـارات نـيـز مـثـل خـلع ، مـرد حـق رجـوع نـدارد، مـگـر ايـن كـه زن بـه بذل خود رجوع كند. تفاوت مهم مبارات با خلع در دو چيز است :

١ـ در مبارات كراهت طرفينى است ، ولى در خلع ، فقط از طرف زن است .

٢ـ مـالى را كـه زن در مبارات مى بخشد بايد كم تر از مهر باشد، ولى در خلع ، ممكن است بيش تر از مهر هم باشد.[٥]

[١] بـقـره (٢)، آيه ١٨٧: آنان لباس شما هستند و شما لباس آنها (هر دو زينت هم و سبب حفظ يكديگريد.)

[٢] ر.ك . به : مسالك الافهام ، ج ٢، ص ٥٨.

[٣] ر.ك . بـه : تـحـريـر الوسـيـله ، ج ٢، ص ٣٤٩ـ٣٥٢، مسائل ١، ص ، ١٣ و ١٦.

[٤] ر.ك . به : مسالك الافهام ، ج ٢، ص ٥٨.

[٥] ر.ك . بـه : تـحـريـر الوسـيـله ، ج ٢، ص ٣٥٣، مسائل ١٨، ١٩ و ٢٠.