احكام بيماران، پزشكان و پرستاران
(١)
مقدمه
٩ ص
(٢)
فصل اول طب و بهداشت در اسلام
١٥ ص
(٣)
1- تاريخچه طب در اسلام
١٥ ص
(٤)
2- بهداشت در اسلام
١٨ ص
(٥)
1- 2- بهداشت بدن و لباس
٢٠ ص
(٦)
2- 2- بهداشت دهان و دندان
٢٢ ص
(٧)
فصل دوم وظايف بيمار
٢٥ ص
(٨)
1- وظايف درمانى
٢٥ ص
(٩)
1- 1- مراجعه به پزشك
٢٥ ص
(١٠)
2- 1- احكام مراجعه به پزشك
٢٦ ص
(١١)
3- 1- پنهان نكردن بيمارى نزد پزشك
٢٧ ص
(١٢)
2- وظايف و تكاليف عبادى
٢٨ ص
(١٣)
2- 2- احكام طهارت
٢٨ ص
(١٤)
2- 2- احكام نجاسات
٣٥ ص
(١٥)
3- 2- احكام نماز
٣٨ ص
(١٦)
4- 2- احكام روزه
٤١ ص
(١٧)
5- 2- احكام حج
٤٥ ص
(١٨)
3- وظايف اخلاقى
٤٨ ص
(١٩)
1- 3- صبر و در برابر درد
٤٩ ص
(٢٠)
2- 3- دعا و توسل
٥٣ ص
(٢١)
فصل اول اخلاق پزشكى
٥٩ ص
(٢٢)
1- مقام و منزلت پزشك
٥٩ ص
(٢٣)
2- اصول اخلاق پزشكى
٦٠ ص
(٢٤)
1- 2- رفق و مدارا
٦٠ ص
(٢٥)
2- 2- احوالپرسى از بيمار
٦١ ص
(٢٦)
3- 2- دعا براى بيمار
٦١ ص
(٢٧)
4- 2- نگاه اميدبخش
٦١ ص
(٢٨)
5- 2- تقواى پزشكى
٦٢ ص
(٢٩)
فصل دوم فقه پزشكى
٦٥ ص
(٣٠)
1- نگاه و لمس به منظور معاينه و درمان
٦٥ ص
(٣١)
2- ضمان پزشك
٦٥ ص
(٣٢)
3- رفع مسئوليت از پزشك (ابراء)
٦٨ ص
(٣٣)
4- معالجه با چيزهاى حرام
٦٨ ص
(٣٤)
5- معالجه با مواد مستكننده
٦٩ ص
(٣٥)
6- معالجه با چيزهاى مضر
٦٩ ص
(٣٦)
7- تشريح ميّت و پيوند اعضا
٧٠ ص
(٣٧)
8- انتقال و اهداى خون
٧٣ ص
(٣٨)
9- احكام آزمايشگاه و تزريقات
٧٤ ص
(٣٩)
1- عظمت مقام پرستارى
٧٩ ص
(٤٠)
2- پرستارى، تولدى دوباره
٨٠ ص
(٤١)
3- پرستارى، عبادتى برتر
٨٠ ص
(٤٢)
4- پرستارى در سيره معصومين (ع)
٨٢ ص
(٤٣)
فصل دوم اخلاق پرستارى
٨٥ ص
(٤٤)
1- مهرورزى و عطوفت
٨٥ ص
(٤٥)
2- مجالست و گفتوگو
٨٧ ص
(٤٦)
3- اميدبخشى
٨٧ ص
(٤٧)
4- رازدارى
٨٩ ص
(٤٨)
فصل سوم وظايف پرستار
٩١ ص
(٤٩)
1- مواظبت از بيمار
٩١ ص
(٥٠)
2- تلاش براى رفع نياز بيمار
٩٢ ص
(٥١)
3- انجام امور درمانى
٩٣ ص
(٥٢)
4- رعايت موازين شرعى
٩٤ ص
(٥٣)
فصل اول اهميت و ارزش عيادت
٩٩ ص
(٥٤)
فصل دوم آداب عيادت
١٠١ ص
(٥٥)
1- دلجويى
١٠١ ص
(٥٦)
2- همدردى
١٠٢ ص
(٥٧)
3- هديه دادن
١٠٢ ص
(٥٨)
4- دعا
١٠٣ ص
(٥٩)
5- اطعام بيمار
١٠٤ ص
(٦٠)
6- رعايت زمان عيادت
١٠٥ ص
(٦١)
فصل سوم آثار عيادت
١٠٧ ص
(٦٢)
منابع و مآخذ
١٠٩ ص

احكام بيماران، پزشكان و پرستاران - قاسميان، حسن - الصفحة ١٨ - ٢- بهداشت در اسلام

در قرن سوم هجرى تقريباً در تمامى مناطق اسلامى بيمارستان وجود داشت و به تدريج به سمت تخصصى شدن پيش مى‌رفت. به عنوان مثال در سال ٣٦٨ ه. عضد الدوله بيمارستان بزرگ و مشهورى در بغداد بنا كرد كه بيست و چهار پزشك در تخصص‌هاى مختلف در آنجا خدمت مى‌كردند. [١]

همچنين در صدر اسلام، بانوان به أمر درمان و پرستارى از بيماران مى‌پرداختند و به عنوان نمونه مى‌توان از بانوى گرانقدر اسلام «رفيده» نام برد كه در مسجد النبى خيمه‌اى به پا كرده بود و به مداواى بيماران و مجروحان مى‌پرداخت و از آن زمان تاكنون بانوان مسلمان در تحصيل علم پزشكى و نيز حرفه پرستارى خدمات ارزنده‌اى را به جهان اسلام ارزانى داشته‌اند.

مسلمانان همچنين در تأسيس داروخانه، نبوغ فوق‌العاده‌اى از خود نشان دادند و در گياه‌شناسى به خصوص شناخت گياهان دارويى تلاش فراوان نمودند. از كسانى كه در علم گياه‌شناسى و خواص دارويى گياهان، تلاشى خستگى‌ناپذير نمودند و خدمات شايانى ارائه دادند مى‌توان از ابن صورى، ابن بيطار و ابن ابى اصيبعه نام برد كه گفته مى‌شود اينان اولين كسانى بوده‌اند كه داروخانه [گياهى‌] اختراع كردند و باغ‌هاى «نظاميه» را در بغداد و ديگر شهرها براى درس علم گياه‌شناسى اختصاص دادند. [٢]

٢- بهداشت در اسلام‌

بهداشت، به معناى نگاهداشتن تندرستى است و در لغت عرب از واژه «وقاية الصحة» استفاده مى‌شود. [٣]


[١]- تاريخ التمدن الاسلامى، ج ٢، ص ٢٠٧.

[٢]- دائرة المعارف القرن العشرين، محمد فريد وجدى، ج ٥، ص ٦٦٦.

[٣]- فرهنگ معين، محمد معين، واژه بهداشت، ج ١، ص ٦١١.