احكام بيماران، پزشكان و پرستاران
(١)
مقدمه
٩ ص
(٢)
فصل اول طب و بهداشت در اسلام
١٥ ص
(٣)
1- تاريخچه طب در اسلام
١٥ ص
(٤)
2- بهداشت در اسلام
١٨ ص
(٥)
1- 2- بهداشت بدن و لباس
٢٠ ص
(٦)
2- 2- بهداشت دهان و دندان
٢٢ ص
(٧)
فصل دوم وظايف بيمار
٢٥ ص
(٨)
1- وظايف درمانى
٢٥ ص
(٩)
1- 1- مراجعه به پزشك
٢٥ ص
(١٠)
2- 1- احكام مراجعه به پزشك
٢٦ ص
(١١)
3- 1- پنهان نكردن بيمارى نزد پزشك
٢٧ ص
(١٢)
2- وظايف و تكاليف عبادى
٢٨ ص
(١٣)
2- 2- احكام طهارت
٢٨ ص
(١٤)
2- 2- احكام نجاسات
٣٥ ص
(١٥)
3- 2- احكام نماز
٣٨ ص
(١٦)
4- 2- احكام روزه
٤١ ص
(١٧)
5- 2- احكام حج
٤٥ ص
(١٨)
3- وظايف اخلاقى
٤٨ ص
(١٩)
1- 3- صبر و در برابر درد
٤٩ ص
(٢٠)
2- 3- دعا و توسل
٥٣ ص
(٢١)
فصل اول اخلاق پزشكى
٥٩ ص
(٢٢)
1- مقام و منزلت پزشك
٥٩ ص
(٢٣)
2- اصول اخلاق پزشكى
٦٠ ص
(٢٤)
1- 2- رفق و مدارا
٦٠ ص
(٢٥)
2- 2- احوالپرسى از بيمار
٦١ ص
(٢٦)
3- 2- دعا براى بيمار
٦١ ص
(٢٧)
4- 2- نگاه اميدبخش
٦١ ص
(٢٨)
5- 2- تقواى پزشكى
٦٢ ص
(٢٩)
فصل دوم فقه پزشكى
٦٥ ص
(٣٠)
1- نگاه و لمس به منظور معاينه و درمان
٦٥ ص
(٣١)
2- ضمان پزشك
٦٥ ص
(٣٢)
3- رفع مسئوليت از پزشك (ابراء)
٦٨ ص
(٣٣)
4- معالجه با چيزهاى حرام
٦٨ ص
(٣٤)
5- معالجه با مواد مستكننده
٦٩ ص
(٣٥)
6- معالجه با چيزهاى مضر
٦٩ ص
(٣٦)
7- تشريح ميّت و پيوند اعضا
٧٠ ص
(٣٧)
8- انتقال و اهداى خون
٧٣ ص
(٣٨)
9- احكام آزمايشگاه و تزريقات
٧٤ ص
(٣٩)
1- عظمت مقام پرستارى
٧٩ ص
(٤٠)
2- پرستارى، تولدى دوباره
٨٠ ص
(٤١)
3- پرستارى، عبادتى برتر
٨٠ ص
(٤٢)
4- پرستارى در سيره معصومين (ع)
٨٢ ص
(٤٣)
فصل دوم اخلاق پرستارى
٨٥ ص
(٤٤)
1- مهرورزى و عطوفت
٨٥ ص
(٤٥)
2- مجالست و گفتوگو
٨٧ ص
(٤٦)
3- اميدبخشى
٨٧ ص
(٤٧)
4- رازدارى
٨٩ ص
(٤٨)
فصل سوم وظايف پرستار
٩١ ص
(٤٩)
1- مواظبت از بيمار
٩١ ص
(٥٠)
2- تلاش براى رفع نياز بيمار
٩٢ ص
(٥١)
3- انجام امور درمانى
٩٣ ص
(٥٢)
4- رعايت موازين شرعى
٩٤ ص
(٥٣)
فصل اول اهميت و ارزش عيادت
٩٩ ص
(٥٤)
فصل دوم آداب عيادت
١٠١ ص
(٥٥)
1- دلجويى
١٠١ ص
(٥٦)
2- همدردى
١٠٢ ص
(٥٧)
3- هديه دادن
١٠٢ ص
(٥٨)
4- دعا
١٠٣ ص
(٥٩)
5- اطعام بيمار
١٠٤ ص
(٦٠)
6- رعايت زمان عيادت
١٠٥ ص
(٦١)
فصل سوم آثار عيادت
١٠٧ ص
(٦٢)
منابع و مآخذ
١٠٩ ص

احكام بيماران، پزشكان و پرستاران - قاسميان، حسن - الصفحة ٤٥ - ٥- ٢- احكام حج

معاش آنان نمى‌زند و پس از مراجعت از حج قدرت بر ادامه و اداره زندگى را دارند و در مسير راه، خطرى آنان را تهديد نمى‌كند و راه به رويشان باز است (كه همه اينها در كلمه استطاعت نهفته است)، حج به صورت يك بدهى الهى شمرده مى‌شود و هر كه اين بدهى را نپردازد و از رفتن به حج سرباز زند، كافر محسوب مى‌شود. [١] چنان كه امام صادق ٧ در اين زمينه مى‌فرمايد:

هر كس از دنيا برود و حَجة الاسلام را بجا نياورد بدون اين كه او را حاجتى ضرورى باشد يا آن كه به جهت بيمار شدن از آن باز ماند يا آن كه پادشاهى از رفتن آن جلوگيرى نمايد چنين كسى (مسلمان نخواهد مرد بلكه) يهودى يا مسيحى از دنيا خواهد رفت. [٢]

در مورد فريضه حج نيز، براى بيماران تسهيلاتى در نظر گرفته شده است كه به اختصار بيان مى‌شود:

يكى از شرايط وجوب حج، داشتن استطاعت بدنى است (سلامت مزاج و توانايى انجام سفر و انجام اعمال حج). پس براى شخص مريض كه قادر به مسافرت نيست يا سوار شدن بر مركب (مثلًا هواپيما) براى او بسيار مشقت دارد، حج واجب نمى‌باشد. [٣] البته اگر در حال سلامت جسمى، حج بر او واجب شده باشد و در انجام فريضه حج كوتاهى كرده و اكنون به واسطه بيمارى اميد خوب شدن را تا آخر عمر ندارد، براى انجام‌


[١]- حجّ، محسن قرائتى، ص ٥، جامعه مدرسين قم.

[٢]- ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، شيخ صدوق، ص ٢٨٢.

[٣]- تحرير الوسيله، ج ١، ص ٣٤٨، مسأله ٤٢.