احكام بيماران، پزشكان و پرستاران
(١)
مقدمه
٩ ص
(٢)
فصل اول طب و بهداشت در اسلام
١٥ ص
(٣)
1- تاريخچه طب در اسلام
١٥ ص
(٤)
2- بهداشت در اسلام
١٨ ص
(٥)
1- 2- بهداشت بدن و لباس
٢٠ ص
(٦)
2- 2- بهداشت دهان و دندان
٢٢ ص
(٧)
فصل دوم وظايف بيمار
٢٥ ص
(٨)
1- وظايف درمانى
٢٥ ص
(٩)
1- 1- مراجعه به پزشك
٢٥ ص
(١٠)
2- 1- احكام مراجعه به پزشك
٢٦ ص
(١١)
3- 1- پنهان نكردن بيمارى نزد پزشك
٢٧ ص
(١٢)
2- وظايف و تكاليف عبادى
٢٨ ص
(١٣)
2- 2- احكام طهارت
٢٨ ص
(١٤)
2- 2- احكام نجاسات
٣٥ ص
(١٥)
3- 2- احكام نماز
٣٨ ص
(١٦)
4- 2- احكام روزه
٤١ ص
(١٧)
5- 2- احكام حج
٤٥ ص
(١٨)
3- وظايف اخلاقى
٤٨ ص
(١٩)
1- 3- صبر و در برابر درد
٤٩ ص
(٢٠)
2- 3- دعا و توسل
٥٣ ص
(٢١)
فصل اول اخلاق پزشكى
٥٩ ص
(٢٢)
1- مقام و منزلت پزشك
٥٩ ص
(٢٣)
2- اصول اخلاق پزشكى
٦٠ ص
(٢٤)
1- 2- رفق و مدارا
٦٠ ص
(٢٥)
2- 2- احوالپرسى از بيمار
٦١ ص
(٢٦)
3- 2- دعا براى بيمار
٦١ ص
(٢٧)
4- 2- نگاه اميدبخش
٦١ ص
(٢٨)
5- 2- تقواى پزشكى
٦٢ ص
(٢٩)
فصل دوم فقه پزشكى
٦٥ ص
(٣٠)
1- نگاه و لمس به منظور معاينه و درمان
٦٥ ص
(٣١)
2- ضمان پزشك
٦٥ ص
(٣٢)
3- رفع مسئوليت از پزشك (ابراء)
٦٨ ص
(٣٣)
4- معالجه با چيزهاى حرام
٦٨ ص
(٣٤)
5- معالجه با مواد مستكننده
٦٩ ص
(٣٥)
6- معالجه با چيزهاى مضر
٦٩ ص
(٣٦)
7- تشريح ميّت و پيوند اعضا
٧٠ ص
(٣٧)
8- انتقال و اهداى خون
٧٣ ص
(٣٨)
9- احكام آزمايشگاه و تزريقات
٧٤ ص
(٣٩)
1- عظمت مقام پرستارى
٧٩ ص
(٤٠)
2- پرستارى، تولدى دوباره
٨٠ ص
(٤١)
3- پرستارى، عبادتى برتر
٨٠ ص
(٤٢)
4- پرستارى در سيره معصومين (ع)
٨٢ ص
(٤٣)
فصل دوم اخلاق پرستارى
٨٥ ص
(٤٤)
1- مهرورزى و عطوفت
٨٥ ص
(٤٥)
2- مجالست و گفتوگو
٨٧ ص
(٤٦)
3- اميدبخشى
٨٧ ص
(٤٧)
4- رازدارى
٨٩ ص
(٤٨)
فصل سوم وظايف پرستار
٩١ ص
(٤٩)
1- مواظبت از بيمار
٩١ ص
(٥٠)
2- تلاش براى رفع نياز بيمار
٩٢ ص
(٥١)
3- انجام امور درمانى
٩٣ ص
(٥٢)
4- رعايت موازين شرعى
٩٤ ص
(٥٣)
فصل اول اهميت و ارزش عيادت
٩٩ ص
(٥٤)
فصل دوم آداب عيادت
١٠١ ص
(٥٥)
1- دلجويى
١٠١ ص
(٥٦)
2- همدردى
١٠٢ ص
(٥٧)
3- هديه دادن
١٠٢ ص
(٥٨)
4- دعا
١٠٣ ص
(٥٩)
5- اطعام بيمار
١٠٤ ص
(٦٠)
6- رعايت زمان عيادت
١٠٥ ص
(٦١)
فصل سوم آثار عيادت
١٠٧ ص
(٦٢)
منابع و مآخذ
١٠٩ ص

احكام بيماران، پزشكان و پرستاران - قاسميان، حسن - الصفحة ٤٢ - ٤- ٢- احكام روزه

اگر مرض انسان چند سال طول بكشد، بعد از آن كه خوب شد اگر تا رمضان آينده به مقدار قضا وقت داشته باشد، بايد [تنها] قضاى رمضان آخر را بگيرد و براى هر روز از سال‌هاى پيش يك مد طعام يعنى گندم يا جو و مانند اينها به فقير بدهد. [١]

در اينجا لازم است به چند مورد از استفتائات درباره احكام روزه بيماران اشاره كنيم:

س ١: اگر پزشك، شخصى را از روزه گرفتن منع كند آيا با توجه به اين كه بعضى از پزشكان اطلاعى از مسائل شرعى ندارند، عمل به گفته او واجب است؟

ج: اگر مكلّف از گفته پزشك يقين پيدا كند كه روزه براى او ضرر دارد و يا از گفته وى يا منشأ عقلايى ديگر براى او خوف از ضرر حاصل شود، روزه گرفتن براى او واجب نيست. [٢]

س ٢: من از عينك طبى استفاده مى‌كنم و در حال حاضر چشمانم بسيار ضعيف است. هنگامى كه به پزشك مراجعه كردم به من گفت كه اگر براى تقويت چشمانم تلاش نكنم، ضعيف‌تر خواهند شد، بنابراين اگر از روزه ماه رمضان معذور باشم، چه وظيفه‌اى دارم؟

ج: اگر روزه براى چشمان شما ضرر دارد، واجب نيست روزه بگيريد، بلكه واجب است افطار كنيد و اگر بيمارى شما تا ماه رمضان آينده استمرار پيدا كرد، قضاى روزه بر شما واجب نيست، ولى واجب است كه عوض هر روز يك مد طعام به فقير بدهيد. [٣]


[١]- اجوبة الاستفتائات، ص ١٥٦.

[٢]- همان.

[٣]- همان، ص ١٥٧.