احکام اقتصادی خانواده - یوسفیان، نعمتالله - الصفحة ٥٦ - ج موانع ارث
اگر وارث، تنها يك خاله باشد همه مال به او مىرسد. [١] اگر وارث چند خاله باشد همه مال به طور مساوى بين آنان تقسيم مىشود. [٢]
ج. موانع ارث
موانع ارث، بسيار است. برخى موانع، سبب محروميت از تمام ارث مىشوند كه آنها را «حُجُبُ الْحِرمان» مىگويند. برخى موانع، سبب محروميت از قسمتى از ارث مىشوند كه آنها را «حُجُبُ النُّقْصان» مىگويند.
شمارى از موانعى كه سبب محروميت از تمام ارث مىشوند، عبارتند از:
١. كفر؛ كفر، مانع ارث است. كافر از مسلمان- اگر چه نزديك باشد- ارث نمىبرد و ارث به مسلمان- اگر چه دور باشد- اختصاص مىيابد.
٢. قتل عمد؛ قاتل از مقتول ارث نمىبرد.
٣. تولد از زنا؛ اگر پدر و مادر، هر دو زنا كرده باشند، بين طفل و پدر و مادر او توارث وجود ندارد. چنان كه بين طفل و منسوبان آن پدر و مادر نيز توارث برقرار نمىشود. و اگر زنا از يكى از آنان باشد، بچه و زانى و بچه و كسانى كه به زانى منسوبند از يكديگر ارث نمىبرند. ولى از ارث بردن آن طفل و يكى ديگر از والدين كه زانى نيست، مانعى وجود ندارد. چنان كه در جانب منسوبان او نيز مانعى نيست. [٣]
شمارى از موانعى كه سبب محروميت از قسمتى از ارث مىشوند، عبارتند از:
١. قتل خطايى و شبه عمد؛ كه قاتل را از ارث بردنِ ديه جلوگيرى مىكند.
٢. بزرگترين فرزند ذكور؛ كه بقيه ورثه را از ارث بردنِ «حَبْوَه» [٤] جلوگيرى مىكند.
٣. مطلق فرزند- دختر يا پسر، يكى يا متعدّد، بدون واسطه يا با واسطه-؛ كه وجود آن براى يكى از زوجين، ديگرى را از سهم اعلايش يعنى نصف و ربع جلوگيرى مىكند. [٥]
[١] همان، مسئلة ٢٧٥٩.
[٢] ارث در اسلام با فتواِی حضرت امام خمِینِی (ره)، محمدتقِی گنجوِی، ص ٧٩. (براِی آگاهِی از سهم الارث ساِیر بستگان مِیّت، ر.ک: رسالههاِی عملِیة مراجع تقلِید و کتابهاِیِی که به صورت مستقل دربارة ارث نگاشته شده است.)
[٣] ر.ک: تحرِیر الوسِیله، ج ٢، ص ٣٢٦ ـ ٣٣٢.
[٤] حَبوَه عبارت است از: لباس، انگشتر، شمشِیر و مصحف که از اموال و دراِیِی پدر به پسر بزرگتر داده مِیشود.
[٥] ر.ک: تحرِیر الوسِیله، ج ٢، ص ٣٣٤ ـ ٣٣٥.