احکام اقتصادی خانواده - یوسفیان، نعمتالله - الصفحة ٤٨ - ا وصيت
فصل پنجم
وصيّت و ارث
١. وصيّت
وصيّت كه در لغت به معناى سفارش كردن، اندرز دادن، عهد كردن و امر كردن آمده است، هرگاه از جانب خداى تعالى باشد معناى امر و فرمان را مىرساند، چنان كه در آيه «وَ وَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَاناً ...» [١]
(احقاف: ١٥) و آيه (... وَ أَوْصَانِي بِالصَّلوةِ وَالزَّكوةِ مَادُمْتُ حَيّاً) [٢] (مريم: ٣١) در همين معنا به كار رفته است؛ [٣] و هرگاه از جانب غير خداوند باشد در ديگر معانى به كار مىرود.
در اصطلاح فقهى، وصيت آن است كه انسان سفارش كند بعد از مرگش براى او كارهايى انجام دهند، يا بگويد بعد از مرگش چيزى از مال او ملك كسى باشد، يا براى اولاد خود و كسانى كه اختيار آنان با اوست قيّم و سرپرست معين كند. [٤]
قرآن كريم، وصيت را حقى بر عهده پرهيزكاران دانسته، مىفرمايد:
(كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِن تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقّاً عَلَى الْمُتَّقِينَ). (بقره: ١٨٠)
بر شما نوشته شده: «هنگامى كه يكى از شما را مرگ فرارسد، اگر چيز خوبى (: مالى) از خود به جاى گذارده، براى پدر و مادر و نزديكان، به طور شايسته وصيّت كند. اين حقى است بر پرهيزكاران.
[١] انسان را به نِیکِی کردن با پدر و مادرش امر کردِیم و دستور دادِیم.
[٢] (حضرت عِیسِی ٧ گفت:) خداِی تعالِی به من دستور داده است که در دوران زندگِی، نماز را به پاِی دارم و زکات بدهم.
[٣] ر.ک: نثر طوبِی ِیا دائرة المعارف لغات قرآن مجِید، مِیرزا ابوالحسن شعرانِی، ص ٥٥٨ ـ ٥٥٩.
[٤] توضِیح المسائل، مسئلة ٢٦٩٤.