احکام اقتصادی خانواده
(١)
پیشگفتار
٧ ص
(٢)
مقدمه
١٠ ص
(٣)
مفهوم شناسی واژه ها
١٢ ص
(٤)
اهمیت اقتصادی خانواده
١٣ ص
(٥)
نقش مرد در اقتصاد خانواده
١٥ ص
(٦)
نقش زن در اقتصاد خانواده
١٦ ص
(٧)
مفهوم استقلال اقتصادی
١٨ ص
(٨)
الف اهلیت مالکیت
١٩ ص
(٩)
ب اهلیت تصرف
١٩ ص
(١٠)
ج خوداتکایی
١٩ ص
(١١)
استقلال اقتصادی زن در آیات و روایات
١٩ ص
(١٢)
زن و حق مالکیت
٢١ ص
(١٣)
1 دستمزد
٢١ ص
(١٤)
2 مهریه
٢٢ ص
(١٥)
3 نفقه
٢٣ ص
(١٦)
4 ارث
٢٣ ص
(١٧)
5 هديه
٢٣ ص
(١٨)
زن و حق تصرف
٢٤ ص
(١٩)
1 خرید و فروش
٢٤ ص
(٢٠)
2 بخشش
٢٤ ص
(٢١)
3 صدقه
٢٥ ص
(٢٢)
4 وقف
٢٥ ص
(٢٣)
زن و خوداتکایی مالی
٢٧ ص
(٢٤)
تعریف و ماهیت مهریه
٢٨ ص
(٢٥)
فلسفة مهريه
٢٩ ص
(٢٦)
1 تعدیل روابط
٢٩ ص
(٢٧)
2 ارزشمندی زن
٢٩ ص
(٢٨)
3 پشتوانه اقتصادی زن
٢٩ ص
(٢٩)
4 استحکام روابط خانوادگی
٣٠ ص
(٣٠)
مهریه در ازدواج دائم و موقت
٣٠ ص
(٣١)
شرایط مهریه
٣٠ ص
(٣٢)
1 قابلیت ملکیت
٣٠ ص
(٣٣)
2 مالیت داشتن
٣١ ص
(٣٤)
3 معین بودن
٣١ ص
(٣٥)
مقدار مهریه
٣١ ص
(٣٦)
انواع مهریه
٣٣ ص
(٣٧)
1 مَهْرُ المُسَمَّى
٣٣ ص
(٣٨)
2 مهرُ السُّنه
٣٣ ص
(٣٩)
3 مَهْرُ المِثْل
٣٣ ص
(٤٠)
ضرورت پرداخت مهریه
٣٤ ص
(٤١)
ضرورت پرداخت مهریه
٣٤ ص
(٤٢)
مهریه و کاهش ارزش پول
٣٥ ص
(٤٣)
احکام مهریه
٣٦ ص
(٤٤)
نفقه همسر
٣٨ ص
(٤٥)
الف ماهیت نفقه
٣٩ ص
(٤٦)
ب شرایط وجوب نفقه
٤٠ ص
(٤٧)
ج مقدار نفقه
٤٢ ص
(٤٨)
د چگونگی پرداخت نفقه
٤٣ ص
(٤٩)
ه صرفه جویی در نفقه
٤٣ ص
(٥٠)
و احکام نفقه
٤٣ ص
(٥١)
نفقه خویشان و نزدیکان
٤٤ ص
(٥٢)
نفقه مملوک
٤٦ ص
(٥٣)
ا وصيت
٤٨ ص
(٥٤)
فلسفه وصيت
٤٩ ص
(٥٥)
انواع وصیت
٥٠ ص
(٥٦)
احکام وصیت
٥٠ ص
(٥٧)
2 ارث
٥٣ ص
(٥٨)
الف موجبات ارث
٥٣ ص
(٥٩)
ب سهم الارث زن
٥٤ ص
(٦٠)
ج موانع ارث
٥٦ ص
(٦١)
1 اشتغال در منزل
٥٨ ص
(٦٢)
2 اشتغال در بیرون منزل
٥٩ ص
(٦٣)
الف جواز اشتغال
٥٩ ص
(٦٤)
ب اشتغال بانوان و اجازه شوهر
٦٠ ص
(٦٥)
ج تزاحم اشتغال با حقوق شوهر
٦٠ ص
(٦٦)
د ضوابط شرعی اشتغال
٦٢ ص
(٦٧)
ه کسبهای حرام
٦٣ ص
(٦٨)
1 خمس
٦٧ ص
(٦٩)
الف موارد خمس
٦٨ ص
(٧٠)
ب سال خمسی
٦٩ ص
(٧١)
ج وظيفة شخص خمس نداده
٦٩ ص
(٧٢)
د استفتائات
٧٠ ص
(٧٣)
ه پیامدهای خمس ندادن
٧٣ ص
(٧٤)
2 زکات
٧٣ ص
(٧٥)
الف موارد وجوب
٧٣ ص
(٧٦)
ب زكات غلات
٧٤ ص
(٧٧)
ج زکات دامها
٧٤ ص
(٧٨)
د زکات طلا و نقره
٧٥ ص
(٧٩)
3 حج
٧٥ ص
(٨٠)
الف استطاعت با مهریه
٧٦ ص
(٨١)
ب استطاعت با ارث
٧٦ ص
(٨٢)
ج استطاعت با فروش وسایل اضافی
٧٦ ص
(٨٣)
د حج بذلى
٧٧ ص
(٨٤)
ه مسئله
٧٧ ص
(٨٥)
4 نفقه پدر و مادر
٧٨ ص
(٨٦)
بدهی ها و جریمه های شرعی
٧٨ ص
(٨٧)
ضرورت و اهمیت تدبیر
٨٠ ص
(٨٨)
نقش زن در تدبیر منزل
٨١ ص
(٨٩)
1 تقدیر معیشت
٨١ ص
(٩٠)
2 میانه روی در مصرف
٨٢ ص
(٩١)
3 پرهیز از اسراف و تبذیر
٨٣ ص
(٩٢)
4 قناعت و صرفه جویی
٨٤ ص
(٩٣)
5 کوشش در حفظ اموال شوهر
٨٥ ص
(٩٤)
فهرست منابع
٨٧ ص

احکام اقتصادی خانواده - یوسفیان، نعمت‌الله - الصفحة ١٦ - نقش زن در اقتصاد خانواده

ارْضاكُمْ عِنْدَ اللَّهِ اسْبَغُكُمْ عَلى عِيالِهِ. [١]

هر كه بر خانواده‌اش بيش‌تر توسعه دهد خدا از او خشنودتر است.

امام صادق ٧ مى‌فرمايد:

مرد بايد در امر خانواده سه چيز را بر خود تحميل كند، هر چند در طبعش نباشد:

خوش‌رفتارى، توسعه بدون اسراف در معاش و غيرت ناموسى. [٢]

نقش زن در اقتصاد خانواده‌

زن در امور اقتصادى خانواده مسئوليتى ندارد، اگر چه درآمدى بسيار داشته باشد؛ چون او رنج دوران باردارى، تحمل زايمان، سرپرستى و پرستارى كودك را بر عهده دارد و اين كارها به اندازه كافى براى او مسئوليت آفرين است. دين مقدس اسلام، زن را از سختى و زحمت تهيه معاش معاف كرده است تا فراغتى براى او ايجاد كند و بتواند با آرامش بيش‌تر به ايفاى مسئوليت‌هايش بپردازد.

از نظر اسلام، زن ملزم نيست براى اداره زندگى به فعاليت اقتصادى درآمدزا بپردازد، اگر چه اين فعاليت مادام كه به مسئوليت‌هاى خانوادگى اش آسيبى نرساند و حقوق ساير اعضاى خانواده پايمال نشود براى او جايز است.

اگر مرد توانايى كافى براى تأمين معاش نداشته باشد، عواطف خانوادگى و روح همكارى و اخلاقى ايجاب مى‌كند كه زن از هر گونه تلاش مشروع در راه همكارى و اداره امور زندگى مشترك خانوادگى دريغ نورزد؛ چنان كه در جوامع اسلامى، به ويژه در ميان قشرهاى كم درآمد، نمونه‌هاى فراوانى از آن ديده مى‌شود. [٣]

درست است كه شرع مقدس اسلام، زن را از تأمين معاش معاف كرده؛ ولى نقش او را در نگاهبانى از اموال شوهر، جلوگيرى از اسراف و تبذير و همكارى و هماهنگى با شوهر در ساماندهى اقتصاد خانواده، پذيرفته و زن را در اين زمينه مسئول دانسته است. رسول خدا ٦ مى‌فرمايد:


[١] بحار الانوار، مجلسِی، ج ١٠٤، ص ٧٣.

[٢] همان، ج ٧٨، ص ٢٣٦.

[٣] ر.ک: خانواده در نگرش اسلام و روان‌شناسِی، محمدرضا سالارِی‌فر، ص ١٨٢ ـ ١٨٣.