احکام اقتصادی خانواده - یوسفیان، نعمتالله - الصفحة ٣٩ - الف ماهیت نفقه
(أَسْكِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَكَنتُم مِن وُجْدِكُمْ ... * لِيُنفِقْ ذُو سَعَةٍ مِن سَعَتِهِ وَمَن قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنفِقْ مِمَّا آتَاهُ اللَّهُ ...)(طلاق: ٦- ٧)
آنها را هر جا خودتان سكونت داريد و در توانايى شماست سكونت دهيد ... آنان كه امكانات وسيعى دارند، بايد از امكانات وسيع خود انفاق كنند و آنها كه تنگدست اند، از آنچه كه خدا به آنها داده انفاق نمايند.
(الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ ...)(نساء: ٣٤)
مردان، سرپرست و نگهبان زنانند، به دليل برتريهايى كه خداوند (از نظر نظام اجتماع) براى بعضى نسبت به بعضى ديگر قرار داده است و به دليل انفاقهايى كه از اموالشان (در مورد زنان) مىكنند.
اين آيات، نفقه زن و فرزندان را بر عهده شوهر گذاشته و بر او واجب كرده است تا به قدر توان در تأمين زندگى آنان بكوشد.
روايات بسيارى نيز درباره وجوب نفقه زن وارد شده است. حريز مىگويد: به امام صادق ٧ عرض كردم: آن كه نفقهاش بر من لازم است و (در صورت نپرداختن) بر آن مجبور مىشوم، كيست؟ آن حضرت فرمود: الْوالِدانِ وَ الْوَلَدُ وَ الزَّوْجَةُ [١]؛ پدر و مادر، فرزند و همسر.
در پارهاى از روايات، نفقه، حق زن شمرده شده و شوهر مكلف است مخارج همسرش را بپردازد و خوراك و پوشاك او را تأمين كند. [٢]
احكام نفقه همسر را در محورهاى زير پى مىگيريم:
الف. ماهيت نفقه
نفقه، چيزى است كه زن به طور متعارف براى گذران زندگى خود به آن نياز دارد. بر اين پايه، امورى كه شامل نفقه واجب مىشود و شوهر از نظر شرعى مكلف است براى همسرش فراهم كند، عبارتند از:
[١] الخصال، شِیخ صدوق (ره)، ج ١، ص ٢٤٨.
[٢] بحار الانوار، ج ١٠٠، ص ٢٥٤.