احکام اقتصادی خانواده - یوسفیان، نعمتالله - الصفحة ٢٨ - تعریف و ماهیت مهریه
فصل سوم
مَهريه
پرداخت مهريه از سوى مرد به زن از سنن ديرينه در روابط خانوادگى بشرى است و وضع آن، نتيجه تدبير ماهرانهاى است كه در متن خلقت براى پيوند دادن زن و مرد به يكديگر طراحى شده است؛ چون به حكم قانون طبيعت، زن مظهر ناز و مرد نماد نياز است و هماره مرد به طلب و خواستگارى زن مىرود. پس آن گاه كه مرد در مقابل اظهار علاقه و طلب خويش، پاسخ مثبت و علاقه متقابل زن را مىبيند براى تشكر از زن و سپاس علاقه او مبلغى را به عنوان مهر به او عطا مىكند. [١]
خداوند، در پيمان ازدواج بر مرد واجب كرده است كه مهريه زن را به عنوان عطيه و پيشكشى به او بپردازد و به اين وسيله، صداقت خويش در اظهار علاقه و محبت به او را به اثبات برساند. از اين رو، قرآن كريم، در آيه چهارم سوره نساء [٢]، از اين عطيّه به «صداق» تعبير آورده است كه بر رغبت صادقانه مرد به زن دلالت مىكند. واژههاى نحله، اجر و فريضه در قرآن كريم نيز با همين معنا مترادف است. [٣]
تعريف و ماهيت مهريه
مهريه، مالى است كه مرد در برابر پيمان ازدواج به زن مىپردازد يا پرداخت آن را تعهّد مىكند. [٤]
مهريه، بر خلاف ادعاى غربيها كه آن را بهاى خريد زن مىدانند، عطيه و پيشكشى بيش نيست و ماهيتى جز آن ندارد. تعبيرهاى «صداق» و «نحله» در آيات قرآن، بر چنين برداشتى از
[١] ر.ک: مجموعة آثار، ج ١٩، ص ١٩٤ ـ ٢٠٨.
[٢] (وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً).
[٣] ر.ک: سورههاِی بقره (٢)، آِیة ٢٢٩ و ٢٣٦؛ مائده (٥)، آِیة ٥؛ احزاب (٣٣)، آِیة ٥٠؛ ممتحنه (٦٠)، آِیة ١٠.
[٤] ر.ک: فرهنگ معارف اسلامِی، سِید جعفر سجادِی، واژة مهر.