احکام اقتصادی خانواده - یوسفیان، نعمتالله - الصفحة ٨١ - ١ تقدیر معیشت
مردى به امام صادق ٧ عرض كرد: به ما گفتهاند: اقتصاد و تدبير در معيشت، نيمى از كسب است.
آن حضرت فرمود: لا، بَلْ هُوَ الْكَسْبُ كُلُّهُ، وَ مِنَ الدّينِ التَّدْبيرُ فِى الْمَعيشَةِ؛ نه، بلكه اين كار، همه كسب است و تدبير در معيشت، جزئى از دين (و دين دارى) است.
نقش زن در تدبير منزل
اسلام، سرپرستى خانواده را بر عهده مرد گذاشته و او را به تأمين هزينه زندگى همسر و فرزندان و حمايت از آنان موظف ساخته است؛ اما نقش زن در مديريت كانون خانواده و تدبير امور داخلى آن را ناديده نگرفته است. رسول خدا ٦ مىفرمايد:
... الرَّجُلُ فِى اهْلِهِ راعٍ وَ هُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَ الْمَرْأَةُ فى بَيْتِ زَوْجِها راعِيَةٌ وَ هِىَ مَسْئُولَةٌ عَنْ رَعِيَّتِها ... [١]
مرد سرپرست و نگهبان خانواده و در برابر آنان مسئول است و زن [نيز]، در خانه شوهرش نگهبان است و از رعيّت [خانه، اموال و داراييهاى شوهر و فرزندان] [٢] او مورد بازخواست قرار مىگيرد.
درايت و زيركى زن، دقت و ظرافت او در برنامه ريزى و مديريت درست او، اعتدال مطلوب اسلامى را در خانه و زندگى حاكم مىسازد، اقتصاد خانواده را سامان مىدهد و خانواده را به صلاح و سعادت رهنمون مىسازد.
با توجه به اين مقدمه، با ذكر مواردى از نقش آفرينى زن در تدبير و تنظيم امور داخلى خانواده، بحث را پى مىگيريم.
١. تقدير معيشت
زن شايسته، همواره دخل و خرج زندگى مشترك را مورد ارزيابى و اندازهگيرى قرار مىدهد و چگونگى تأمين نيازهاى خود و اعضاى خانواده را با آن ميزان مىسنجد و بر همان پايه خرج مىكند. امام على ٧ مىفرمايد:
[١] عوالِی اللآلِی، ج ١، ص ١٢٩.
[٢] در بعضِی رواِیات چنِین آمده است: «اَلمَرأَةُ راعِِیَةٌ عَلِی مالِ زَوجِها وَ مَسئُولَةٌ عَنهُ» ر.ک: مستدرک الوسائل، ج ١٤، ص ٢٤٨؛ «وَ المرأةُ راعِيةٌ عَلى بَيتِ بَعلِها و وُلدِهِ و هِيَ مَسؤولَةٌ عَنهُم» ر.ک: ارشاد القلوب، دِیلمِی، ج ١، ص ١٨٤.