احکام اقتصادی خانواده
(١)
پیشگفتار
٧ ص
(٢)
مقدمه
١٠ ص
(٣)
مفهوم شناسی واژه ها
١٢ ص
(٤)
اهمیت اقتصادی خانواده
١٣ ص
(٥)
نقش مرد در اقتصاد خانواده
١٥ ص
(٦)
نقش زن در اقتصاد خانواده
١٦ ص
(٧)
مفهوم استقلال اقتصادی
١٨ ص
(٨)
الف اهلیت مالکیت
١٩ ص
(٩)
ب اهلیت تصرف
١٩ ص
(١٠)
ج خوداتکایی
١٩ ص
(١١)
استقلال اقتصادی زن در آیات و روایات
١٩ ص
(١٢)
زن و حق مالکیت
٢١ ص
(١٣)
1 دستمزد
٢١ ص
(١٤)
2 مهریه
٢٢ ص
(١٥)
3 نفقه
٢٣ ص
(١٦)
4 ارث
٢٣ ص
(١٧)
5 هديه
٢٣ ص
(١٨)
زن و حق تصرف
٢٤ ص
(١٩)
1 خرید و فروش
٢٤ ص
(٢٠)
2 بخشش
٢٤ ص
(٢١)
3 صدقه
٢٥ ص
(٢٢)
4 وقف
٢٥ ص
(٢٣)
زن و خوداتکایی مالی
٢٧ ص
(٢٤)
تعریف و ماهیت مهریه
٢٨ ص
(٢٥)
فلسفة مهريه
٢٩ ص
(٢٦)
1 تعدیل روابط
٢٩ ص
(٢٧)
2 ارزشمندی زن
٢٩ ص
(٢٨)
3 پشتوانه اقتصادی زن
٢٩ ص
(٢٩)
4 استحکام روابط خانوادگی
٣٠ ص
(٣٠)
مهریه در ازدواج دائم و موقت
٣٠ ص
(٣١)
شرایط مهریه
٣٠ ص
(٣٢)
1 قابلیت ملکیت
٣٠ ص
(٣٣)
2 مالیت داشتن
٣١ ص
(٣٤)
3 معین بودن
٣١ ص
(٣٥)
مقدار مهریه
٣١ ص
(٣٦)
انواع مهریه
٣٣ ص
(٣٧)
1 مَهْرُ المُسَمَّى
٣٣ ص
(٣٨)
2 مهرُ السُّنه
٣٣ ص
(٣٩)
3 مَهْرُ المِثْل
٣٣ ص
(٤٠)
ضرورت پرداخت مهریه
٣٤ ص
(٤١)
ضرورت پرداخت مهریه
٣٤ ص
(٤٢)
مهریه و کاهش ارزش پول
٣٥ ص
(٤٣)
احکام مهریه
٣٦ ص
(٤٤)
نفقه همسر
٣٨ ص
(٤٥)
الف ماهیت نفقه
٣٩ ص
(٤٦)
ب شرایط وجوب نفقه
٤٠ ص
(٤٧)
ج مقدار نفقه
٤٢ ص
(٤٨)
د چگونگی پرداخت نفقه
٤٣ ص
(٤٩)
ه صرفه جویی در نفقه
٤٣ ص
(٥٠)
و احکام نفقه
٤٣ ص
(٥١)
نفقه خویشان و نزدیکان
٤٤ ص
(٥٢)
نفقه مملوک
٤٦ ص
(٥٣)
ا وصيت
٤٨ ص
(٥٤)
فلسفه وصيت
٤٩ ص
(٥٥)
انواع وصیت
٥٠ ص
(٥٦)
احکام وصیت
٥٠ ص
(٥٧)
2 ارث
٥٣ ص
(٥٨)
الف موجبات ارث
٥٣ ص
(٥٩)
ب سهم الارث زن
٥٤ ص
(٦٠)
ج موانع ارث
٥٦ ص
(٦١)
1 اشتغال در منزل
٥٨ ص
(٦٢)
2 اشتغال در بیرون منزل
٥٩ ص
(٦٣)
الف جواز اشتغال
٥٩ ص
(٦٤)
ب اشتغال بانوان و اجازه شوهر
٦٠ ص
(٦٥)
ج تزاحم اشتغال با حقوق شوهر
٦٠ ص
(٦٦)
د ضوابط شرعی اشتغال
٦٢ ص
(٦٧)
ه کسبهای حرام
٦٣ ص
(٦٨)
1 خمس
٦٧ ص
(٦٩)
الف موارد خمس
٦٨ ص
(٧٠)
ب سال خمسی
٦٩ ص
(٧١)
ج وظيفة شخص خمس نداده
٦٩ ص
(٧٢)
د استفتائات
٧٠ ص
(٧٣)
ه پیامدهای خمس ندادن
٧٣ ص
(٧٤)
2 زکات
٧٣ ص
(٧٥)
الف موارد وجوب
٧٣ ص
(٧٦)
ب زكات غلات
٧٤ ص
(٧٧)
ج زکات دامها
٧٤ ص
(٧٨)
د زکات طلا و نقره
٧٥ ص
(٧٩)
3 حج
٧٥ ص
(٨٠)
الف استطاعت با مهریه
٧٦ ص
(٨١)
ب استطاعت با ارث
٧٦ ص
(٨٢)
ج استطاعت با فروش وسایل اضافی
٧٦ ص
(٨٣)
د حج بذلى
٧٧ ص
(٨٤)
ه مسئله
٧٧ ص
(٨٥)
4 نفقه پدر و مادر
٧٨ ص
(٨٦)
بدهی ها و جریمه های شرعی
٧٨ ص
(٨٧)
ضرورت و اهمیت تدبیر
٨٠ ص
(٨٨)
نقش زن در تدبیر منزل
٨١ ص
(٨٩)
1 تقدیر معیشت
٨١ ص
(٩٠)
2 میانه روی در مصرف
٨٢ ص
(٩١)
3 پرهیز از اسراف و تبذیر
٨٣ ص
(٩٢)
4 قناعت و صرفه جویی
٨٤ ص
(٩٣)
5 کوشش در حفظ اموال شوهر
٨٥ ص
(٩٤)
فهرست منابع
٨٧ ص

احکام اقتصادی خانواده - یوسفیان، نعمت‌الله - الصفحة ٥١ - احکام وصیت

٢. انسان، از نظر شرع مى‌تواند تا اموالش وصيت كند. بر اين پايه، وصيت در بيش از مال نافذ نيست؛ مگر اينكه ورثه اجازه دهند. [١]

٣. واجبات مالى مانند اداى ديون افراد، خمس و زكات، مظالم و كفارات، حتى اگر انسان، نسبت به آنها وصيت نكرده باشد، از اصل مال اخراج مى‌شود؛ اگر چه تمام تركه را در برگيرد. حج نيز به واجبات مالى ملحق است؛ اما واجبات بدنى مانند نماز و روزه و نيز وصيت به كارهاى مستحبى مانند اطعام به فقرا، زيارتها و برپايى مجلس عزا و سوگوارى، از ثلث اخراج مى‌شود و در زايد بر ثلث مشروط به اجازه ورثه است؛ اگر اجازه دادند، وصيت، صحيح وگرنه باطل خواهد بود. [٢]

٤. كسى كه نشانه‌هاى مرگ را در خود مى‌بيند لازم نيست براى بچه‌هاى صغير خود قيّم و سرپرست معيّن كند؛ ولى در صورتى كه بدون قيّم مالشان از بين مى‌رود، يا خودشان ضايع مى‌شوند، بايد براى آنان قيّم امينى معيّن نمايد. [٣]

٥. اگر نوشته‌اى به امضا يا مُهر ميّت ببينند، چنانچه مقصود او را بفهماند و معلوم باشد كه براى وصيت كردن نوشته، بايد مطابق آن عمل كنند. [٤]

٦. اگر كسى وصيت كند كه پس از مرگ او، تمام اموال و دارايى‌اش به همسرش واگذار گردد، وصيتش در ثلث تركه نافذ است و بقيه، مربوط به همه ورثه است. [٥]

٧. مهريه زن در صورتى كه ميّت در زمان حيات خود به همسرش نپرداخته باشد، جزو ديون او شمرده مى‌شود كه پس از مرگ او بايد از اصل تركه‌اش بپردازند.»

نكته‌

١. شايسته آن است كه انسان، وصىّ خودش باشد و دل به انجام وصيت خود به دست ديگران خوش ندارد. امام على ٧ مى‌فرمايد:


[١] ر.ک: تحرِیر الوسِیله، ج ٢، ص ٨٦، مسئلة ٢٣.

[٢] همان.

[٣] توضِیح المسائل، مسئلة ٢٧٠٣.

[٤] همان، مسئلة ٢٦٩٧.

[٥] ر.ک: استفتاءات، ج ٣، ص ٣٧٤، س ١٤.

[٦] ر.ک: همان، ص ٣٦٨، س ٧ و ص ٣٨٣، س ٣٢.