غرب شناسى(2) سطح(1) - شیرودی، مرتضی - الصفحة ١٤

تعليم و تربيت جديد در اروپا و بقيه غرب، تأثير مهمى نهاد. در عرصه شعائر دينى، پروتستانها، شعايرى چون: آمرزش گناهان از سوى پاپها، احترام به قديسان، رتبه بندى مقامات كليسايى و تجرد كشيشى را از بين بردند.
انجمن يسوعى كه هم براى اصلاح كاتوليك و هم براى دفاع از موجوديت خود به وجود آمد، براى ممانعت از پيوستن افراد مسيحى از كاتوليك به پروتستان بود ولى انشعاب در پروتستان كه ناشى از تفاوت در تفسير انجيل بود، از اهميت آن كاست. به بيان ديگر، گرچه با صلح آوگسبورگ «١» در سال ١٥٥٥، آيين لوترى در امپراتورى روم رسميت يافت، ولى پروتستانيتسم در جذب حاميان جديد در خارج از آلمان و اسكانديناوى توفيق نيافت. در عوض، آيين كالونى كه ديگر شكل پروتستان بود، توانست خلأ فوق را پر كند. «٢» به سوى وستفاليا صلح وستفاليا، به آخرين جنگ مذهبى كه از سال ١٦٠٨ آغاز و در ١٦٤٨ پايان پذيرفت، خاتمه داد. اين جنگ، نخست در آلمان شروع گرديد، ولى به سرعت به ساير بخشهاى اروپا هم كشيده شد. علت اين جنگ دو چيز بود:
١- رقابت براى كسب رهبرى اروپا:
سالهاى نيمه دوم قرن شانزده و نيمه اول قرن هفده، فرصتهاى تازه‌اى در اختيار اروپا گذاشت كه از آن جمله: اشغال و استعمار سرزمين‌هاى غيراروپايى و آغاز بهره بردارى مادى از آنها است، و از اين رو، ناحيه ساحلى اقيانوس اطلس به مركز فعاليت بازرگانى تبديل شد كه ابتدا پرتغال و اسپانيا و سپس هلند و انگليس را به ثروت و قدرت رساند.