درس پنجم: جناحهاى سياسى و نهضت مشروطيت‌ «همواره آغاز پيدايش فتنه‌ها، پيروى از هوسهاى آلوده و قوانين مجعول و اختراعى است، احكامى كه با كتاب خدا مخالفت دارد، و بر اساس آن احكام مجعول، جمعى بر جمع ديگر حكومت مى‌كنند. اگر باطل از حق كاملًا جدا مى‌گرديد بر آنان كه پى جوى حقيقتند پوشيده نمى‌ماند، و چنانچه حق از باطل خالص مى‌شد، زبان معاندان از آن قطع مى‌گرديد، ولى قسمتى از حق و قسمتى از باطل را مى‌گيرند و به هم مى‌آميزند، اينجاست كه شيطان بر دوستان خود چيره مى‌شود و تنها آنان كه مورد رحمت خدا بوده‌اند نجات مى‌يابند.» «١» در سال ١٢٨٣ عكسى از رئيس گمركات ايران منتشر شد كه وى را در لباس روحانيت، در حال كشيدن قليان و در يك مجلس رقص نشان مى‌داد. او يك بلژيكى يهودى نژاد طرفدار روس بود. اسمش «نوز» بود و حدود دو سال بود كه به ايران آمده بود. در اين مدت كم، علاوه بر رياست گمركات ايران، به رياست پست و تلگراف و اداره گذرنامه نيز منصوب شده بود. عكس «نوز» هم مردم و هم علما را بسيار آزرده خاطر ساخت. «٢» در همان ايام يك مجتهد كرمانى به همراه سه روحانى ديگر، توسط حاكم كرمان به فلك بسته شد. جرم آنها شوراندن مردم عليه فرقه انگليسى شيخيه بود. «٣» شيخيه معتقد بودند شناخت رهبرشان كه خود را شيخ احمد احسائى معرفى مى‌كرد به جاى انجام واجبات و ترك محرمات كفايت مى‌كند. رهبر آنها يكى از بدويان عربستان بود كه به ظاهر شيعه شده بود. از