خلاصه درس‌ از نظر حضرت امام (ره) هدف قدرتهاى بزرگ از ايجاد احزاب در جامعه ما، ايجاد اختلاف و در نتيجه بهره‌بردارى راحت از مخازن كشور ما بود.
احزاب در تاريخ سياسى كشور ما، جز در چند مورد اندك، همواره نقش اختلاف انداز ايفا كرده‌اند.
برخى احزاب و تشكيلات سياسى در جريان نهضت مشروطيت با همكارى مذهبى‌ها در ابتدا و سپس قطع همكارى و حمله به مذهب و قرآن، سبب انحراف شكست گونه نهضت ياد شده شدند.
تجربه نهضت مشروطيت، بار ديگر در جريان نهضت ملّى شدن صنعت نفت تكرار شد و بسيارى از ثمرات نهضت نابود شد.
احزاب و تشكيلات سياسى ايران در جريان قيام پانزده خرداد نقش مناسبى ايفا نكردند، مگر هيأتهاى مؤتلفه اسلامى و كمى هم نهضت آزادى.
احزاب و تشكيلات سياسى در جريان انقلاب اسلامى نيز اكثراً نقش مناسبى ايفا نكردند. انجمن حجتيه به طور منفى عمل كرد. حزب توده، مرموزانه و خائنانه رفتار كرد. سچفخا نقشى نداشت.
سمخا فريبكارى كرد. جبهه ملّى و نهضت آزادى براى حفظ سلطنت تلاش كردند.
پرسش‌ ١- نقش احزاب از ديدگاه امام خمينى در كشور ايران چيست؟
٢- ويژگى عمده احزاب خوب و يا نزديك به خوب در ايران چه بوده است؟
٣- نتايج اختلاف اندازى احزاب در جريان نهضت مشروطيت را توضيح دهيد.
٤- يكى از عوامل مهم شكست نهضت ملى شدن صنعت نفت را برشماريد.
٥- حزب توده در جريان نهضت ملى شدن صنعت نفت چه نقشى داشت.
٦- علّت موفقيّت منافقين در فريب دادن بنى صدر چه بود؟