جهاد و ترجمان عزت و سربلندى بصيرت دفاعى(1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤١
٣. جبهه قبائل عرب قبائل عرب كه با مسلمانان دشمنى مىورزيدند، علاوه بر همكارى با جبهه قريش و يهود، خود جبههاى عليه پيامبر (ص) گشوده بودند و با جمعآورى نيرو، قصد تهاجم به مدينه را داشتند. البته آنان در گوشه و كنار جزيرة العرب نيز دست به تحركاتى مىزدند و مبلغان اسلامى را به شهادت مىرساندند.
غزوه بنى لحيان، بنى سُليم، بنى ثعلبه، غطفان، بنى مصطلق، ذات السلاسل، هوازن در طائف و ثقيف در حنين در اين جبهه بوده است. «١» ٤. جبهه روم شبه جزيره عربستان، در كنار دو امپراتورى «ايران» و «روم» بود و اين دو امپراتورى، منافع و مستعمراتى در اين سرزمين داشتند. ولى روم بهدليل پيروزهايى كه بر امپراتورى ايران داشت، سخت احساس غرور مىكرد و مىكوشيد با حفظ اين غرور بر قلمرو مسيحيت در آن سوى مرزهايش بيفزايد. علاوه بر اين، پيروزى و گسترش اسلام در جزيرة العرب، موجب هراس دولت روم شده بود و مىخواست با حمله به مواضع مسلمانان، اين