جهاد و ترجمان عزت و سربلندى بصيرت دفاعى(1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٠٣
مدبرانه رسول خدا (ص) انسجام خويش را باز يافت و در مرحله دوم عمليات بر دشمن پيروز شد. قرآن مجيد عامل شكست مرحله نخست را همان عجب و خودبينى دانسته، مىفرمايد:
لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِى مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنكُمْ شَيًا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الأْرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُم مُّدْبِرِينَ «١» خداوند شما را در مكانهاى زيادى- از جمله در جنگ حنين- يارى كرد. در آن هنگام كه فراوانى افرادتان شما را مغرور ساخت ولى (اين فزونى جمعيت) هيچ مشكلى را برايتان حل نكرد و زمين پهناور بر شما سخت تنگ شد سپس پشت (به دشمن) كرده، فرار نموديد.
٢. نزاع و نافرمانى: كشمكش و تفرقه ميان رزمندگان از يكسو و تمرد و نافرمانى از فرماندهان از ديگرسوى، پايههاى پيروزى را سست مىكند و آن را به شكست مبدل مىسازد همانطور كه شكست غمانگيز مسلمانان در جنگ احد و شهادت ٧٢ تن از غيور مردان سپاه اسلام از جمله حمزه سيدالشهداء نتيجه نزاع و نافرمانى بود؛ چنانكه قرآن مجيد مىفرمايد: