آداب و احكام كسب و كار - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٥٦ - امام صادق

منع فرمود (نه اين كه نخرند و كار او را راه نيندازند؛ بلكه ظالمانه نخرند و اجحاف نكنند.» [١]

امام صادق ٧ فرمود: «فَارْبَحْ وَ لَا تُرْبِه؛از او بخر و سود ببر؛ ولى اجحاف مكن.» [٢]

آن حضرت در حديثى فرمود: «فِي ذَلِكَ الزَّمَانِ أَقْوَامٌ يُبَايِعُونَ الْمُضْطَرِّينَ أُولَئِكَ هُمْ شِرَارُ النَّاسِ؛ [٣]زمانى مى‌آيد كه عده‌اى (دوست دارند) با اشخاص مضطر و درمانده خريدو فروش كنند (تا سود بيشترى ببرند) اينان بدترين مردم هستند!»

شخصى خدمت امام صادق ٧ رسيد و عرض كرد: من در خواب يك مرد را ديدم كه بر اسب چوبى سوار بود و شمشيرش را به اين طرف و آن طرف حركت مى‌داد. من سخت از او ترسيدم. حضرت فرمود: تو قصد دارى فردى را در زندگى فريب دهى، ازخدا بترس! همان خدايى كه مرگ و حيات تو در درست اوست.

عرض كرد: گواهى مى‌دهم كه تو علم را از مخزن و معدن آن گرفته‌اى، راست گفتى! يكى از همسايگان من مى‌خواهد مزرعه خود را بفروشد و چون خريدارى غير از من ندارد، قصد داشتم آن را با قيمت ناچيز بخرم و اكنون از آنچه قصد داشتم انجام دهم توبه مى‌كنم. [٤]

در بعضى از حراج‌ها و مزايده‌ها معمولا قيمت پايه‌اى اعلام مى‌شود و هر كس بيشتر بخرد به او فروخته مى‌شود. در اصل اين كار اشكالى نيست و افراد با اختيار خودشان قيمت را افزايش مى‌دهند تا بتوانند جنس مورد نظر را بخرند؛ ولى گاهى با صاحب كالا تبانى مى‌كنند و بدون اين‌كه قصد خريد داشته باشند قيمت را بالا مى‌برند تا مشترى ناچار شود قيمت پيشنهادى‌اش را افزايش دهد. اين كار نوعى صحنه‌سازى‌

[١]. اعلام الدين، ص ١٠٥.

[٢]. من لا يحضره الفقيه، ج ٣، ص ٢٧٨.

[٣]. وسائل، ج ١٧، ص ٤٤٨.

[٤]. وسائل، ج ١٧، ص ٤٤٩.